Alle korte verhalen moeten een centraal thema of onderliggend idee hebben om de motivatie van het personage aan te drijven en de interesse van de lezer te prikkelen. Writer's Digest definieert thema als: "de emotie die je wilt dat lezers voelen wanneer ze klaar zijn met wat je hebt geschreven." Zowel Writer's Digest als ACS Distance Education zeggen dat een thema in elk geschreven stuk te vinden is, van een krantenartikel tot een roman. Volgens ACS: "Het is wat een geschrift eenenig maakt en het laat staan als een betekenisvolle expressie."
Ontwikkel een centraal thema voordat je begint met het schrijven van het verhaal. Het hoeft niet uitgesproken of overte te zijn. Het is belangrijk om een thema vast te leggen voordat je verhaal uittakken in verschillende subthema's.
Vlecht je thema door de gedachten, spraak en acties van je personages. Als het centrale thema gaat over gebroken gezinnen en huiselijk geweld, kan het hoofdpersonage een slachtoffer zijn en de bijpersonages stereotypische voorstellingen van alcoholische ouders of rebellische broers/zussen. Als je thema gaat over hoe gebroken gezinnen niet leiden tot ramp, dan kunnen je personages stereotypen doorbreken.
Schrijf over contrasterende samenlevingen en generaties. Een historisch stuk richt zich vaak op culturele verschillen en de manier waarop één gebeurtenis in de geschiedenis de cultuur en het leven van de personages verandert. Deze cultuurveranderingen kunnen ook de waarden van je personage veranderen. Bij het schrijven van een kort verhaal over de Holocaust, hoe veranderden deze traumatische gebeurtenissen de waarden van je personage en de relatie met Joodse of Duitse cultuur?
Herhaal ideeën om je thema geleidelijk te formuleren en te versterken. In veel fictiestukken is het thema niet onmiddellijk duidelijk voor de lezer. Als je wilt dat de lezer het thema begrijpt, maar je het niet op de voorgrond wilt drukken, gebruik dan beeldvorming, symbolen en culturele items om het langzaam te introduceren. Als je schrijft over een Amerikaanse inheems personage tijdens de vestiging van het Westen, gebruik het symbool van verdwijnende bisonnen om de disintegratie van de inheemse cultuur te vertegenwoordigen.