Het vermogen om goede fictie te schrijven is niet makkelijk te verwerven. Naast veel oefening vereist het een echte toolbox aan vaardigheden en technieken. Je moet de basisprincipes van vertellen beheersen (plot, personage, setting) en de specifieke literaire middelen (vooruitverwijzing, metafoor, etc.) die een verhaal vlees en bloed geven. In een goed stuk fictie werkt elk literaire middel mee aan het totale effect van het eindresultaat.
Als je fictie wilt schrijven, heb je allereerst een sterke beheersing van de geschreven taal nodig. Je moet het gebruik van leestekens begrijpen, werkwoordstijden consistent houden en over een brede woordenschat beschikken. Kortom: je moet in staat zijn coherente, interessante zinnen en alinea's te schrijven. Taal is je grondstof – beheers het voordat je begint met bouwen.
Plot is het eerste waar je over nadenkt bij het schrijven van fictie. Zelfs als een verhaal personagedreven is, moet het personage iets doen. Wat dat "iets" ook is, dat is je plot. Ideaal leiden alle elementen van je plot naar het climax van je verhaal. De traditionele plotstructuur van begin, midden en einde is vaak een blauwdruk voor plotontwikkeling. In het begin geef je de lezer de achtergrond en introduceer je je hoofdpersonages (expositie). In het midden vindt de meeste stijgende actie plaats – dit is het langste van de drie traditionele secties. Het einde omvat het climax en de resolutie. Hoewel er andere manieren zijn om een plot op te zetten, is dit verreweg de meest voorkomende.
Personage is even belangrijk als plot. Het belangrijkste bij het creëren van personages is dat ze interessant moeten zijn. Een personage mag niet perfect zijn – perfecte personages zijn zelden interessant. Ze moeten fouten en tekortkomingen hebben. Zelfs slechte personages kunnen sympathiek zijn als ze herkenbare trekken hebben. Het vermogen om sterke personages te creëren is een van de belangrijkste gereedschappen die een schrijver kan hebben.
Setting werkt samen met plot en personage bij het creëren van fictionele verhalen. Plots hangen sterk af van de tijd en plaats waarin ze zich afspelen. De omgeving beïnvloedt ook de personages. In fictie zijn settings praktisch onbeperkt: je kunt je verhaal laten plaatsvinden in het oude Rome, op de maan, in het moderne New York of in een fantasielocatie als Middle-Earth – letterlijk waar je wilt. Een goede setting gebruikt veel specifieke details om realistisch te zijn, zelfs als die setting een uitgevonden plek is.
Beeldende taal, die verder kijkt dan de letterlijke betekenis van woorden, laat fictie van de pagina springen en is een van de meest effectieve gereedschappen voor een fictieschrijver. Twee veelgebruikte vormen zijn vergelijking (simile) en metafoor. Een vergelijking vergelijkt één ding met een ander, met de termen "als" of "zoals". Een metafoor vergelijkt twee dingen zonder "als" of "zoals" – letterlijk het ene ding het andere noemen ("Het leven is een strand"). Andere vormen zijn verpersoonlijking (menselijke eigenschappen aan niet-menselijke dingen toekennen), idioomen (uitdrukkingen met een andere betekenis dan de letterlijke woorden – "de sokken af"), en hyperbole (duidelijke overdrevenheid).
Bij vooruitverwijzing geeft een schrijver aan wat er later in het verhaal zal gebeuren. Soms letterlijk – bijv. de voorspelling van de Drie Heksen aan het begin van "Macbeth" – maar meestal is het subtiel. Alles van een droom tot een terugkerende scène (bijv. een personage ziet talloze autobotsingen door het verhaal heen, en wordt vervolgens gelamd door een autobotsing) kan vooruitverwijzing zijn. Als het niet te duidelijk, te onduidelijk of te frequent is, kan vooruitverwijzing een extreem effectief hulpmiddel zijn.
Onthoud dat fictie onderliggende thema's heeft; het gaat over iets, meestal meer dan alleen de plot of de personages. Thema's zijn terugkerende ideeën die door een fictiewerk heen lopen. Populaire thema's zijn liefde, dood en moraliteit, maar er zijn oneindig veel thema's die een schrijver in fictie kan gebruiken.
Een verhaal kan drastisch verschillen afhankelijk van het standpunt waaruit de schrijver het vertelt. De drie standpunten zijn: eerste persoon (verteld vanuit het perspectief van een van de personages – "ik" als hoofdpersoon), tweede persoon (de lezer direct aanspreken als hoofdpersoon – "jij" als hoofdpersoon) en derde persoon (verteld door een verhalende stem die een personage of meerdere personages volgt, maar geen personage in het verhaal is – "hij/zij" als hoofdpersoon). Het vermogen om te beslissen welk standpunt het beste bij een verhaal past, is een cruciaal gereedschap voor elke fictieschrijver.