Een kort-verhaalkritiek is meestal in de vorm van een essay en is een diepgravende evaluatie van het korte verhaal met als doel het lezende publiek inzicht te geven in het verhaal. Kort-verhaalkritieken worden vaak geschreven in college literatuurcursussen of voor schrijftijdschriften. Een kritiek schrijven vereist dat je een verhaal leest en het ontneemt, en de elementen opnieuw samenstelt op een manier dat je beoogde publiek een beter begrip krijgt van de fouten en hoogtepunten van het verhaal.
Schrijf een inleidende alinea voor je kritische essay die het verhaal introduceert. Deze alinea moet de naam van de auteur geven en een kort overzicht van het verhaal dat de setting, het hoofpersonage, het doel van het hoofpersonage en één of twee van de obstakels voor dat personage's doel noemt.
Bespreek de opening van het verhaal in je tweede alinea. Vertel lezers of de opening van het verhaal een effectieve hook biedt die lezers aanmoedigt om bladeren. Bespreek of de opening begint in het verleden of heden, of de hoofdconflict direct geïntroduceerd wordt, en hoe de opening de rest van het verhaal opzet.
Bespreek de plot van het verhaal voor tussen de vijf en acht alinea's. Wijs de conflicten en keerpunten in het verhaal aan, evenals hoe de personages zich tot elkaar verhouden door het verloop van het verhaal. Deze alinea's zijn het focuspunt van je essay. Bespreek of het verhaal goed gepaced was. Gebruik korte voorbeelden om te tonen hoe de auteur metafoor of symbolisme in zijn verhaal gebruikte. Zoek naar subtekst (betekenis onder de tekst) en demonstreer hoe de auteur zijn oppervlakteverhaal gebruikte om een dieper verhaal te vertellen.
Bespreek dialoog. Gebruik voorbeelden die demonstreren hoe de auteur dialoog effectief gebruikte om het verhaal vooruit te drijven of om te illustreren hoe de dialoog misschien plat viel of onwaar leek voor de personages en het verhaal. Als je een ongepubliceerd verhaal critiqueert, maak suggesties aan de auteur die haar helpen deze elementen te verbeteren.
Bespreek de algehele toon en stem van het verhaal. Toon je lezers, aan de hand van voorbeelden, of het verhaal positief of negatief is. Bespreek het standpunt van het verhaal en of het een goede keuze was voor het verhaal.
Rond je essay af met één of twee alinea's die stellen of dit een van je favoriete typen verhalen is, hoe dit specifieke verhaal zich verhoudt tot anderen die je gelezen hebt, en of je het aan anderen aanraadt. Geef concrete redenen voor het leuk vinden of niet leuk vinden van het verhaal in zijn geheel.
Een recensie is voor lezers (koop/lees dit of niet); een kritiek is voor schrijvers/scholieren (hoe werkt dit technisch?). Een kritiek is dieper, analytischer, en richt zich op hoe het verhaal zijn effect bereikt – craft-analyse. Gebruik literaire terminologie (focalisatie, narratieve distantie, free indirect discourse, etc.) en citaat-specifieke voorbeelden.