Realistische schrijvers gebruikten hun pen als instrumenten van sociale hervorming. Hun primaire doel was maatschappelijke verandering teweeg te brengen door ongeremd de harde realiteit van het leven voor armen en arbeidersklasse te belichten, en de hypocrisie en corruptie van de hogere klassen te onmaskeren.
Door minuziose afbeeldingen van alledaagse worstelingen – armoede, arbeidsuitbuiting, stedelijke ellende, ziekte – zochten ze het publiekgeweten te wekken en wetgevende en morele hervorming te inspireren.
Schrijvers als Charles Dickens, Émile Zola en Theodore Dreiser geloofden dat literatuur systeem'onrechtvaardigheden kon verlichten en een meer rechtvaardige samenleving kon motiveren. Hun romans blijven krachtige getuigenissen van fictie's potentieel om real-world verandering te effecten.