1. De romantische beweging:
* Nadruk op emotie en het sublieme: Romantische schrijvers onderzochten krachtige emoties als angst, ontzag en terreur, vaak in omgevingen van grootse natuurlijke schoonheid of overweldigende duisternis.
* Interesse in het verleden: De Romantiek vierde de middeleeuwse geschiedenis en cultuur, wat leidde tot een interesse in kastelen, ruïnes en het bovennatuurlijke.
* Focus op het individu: Romantici onderzochten de innerlijke wereld van individuen, hun angsten en hun relaties met het bovennatuurlijke.
2. De neogotische bouwstijl:
* Middeleeuwse architectonische kenmerken nieuw leven inblazen: In het midden van de 18e eeuw was er een fascinatie voor gotische architectuur, gekenmerkt door spitsbogen, waterspuwers en ingewikkelde versieringen. Deze architecturale stijl inspireerde een gevoel van mysterie en het macabere.
3. Horace Walpole's "Het kasteel van Otranto" (1764):
* Pionier in het genre: Vaak beschouwd als de eerste gotische roman, introduceerde "The Castle of Otranto" veel elementen die een belangrijk onderdeel van het genre werden:een spookkasteel, een mysterieuze en sombere hoofdrolspeler, een liefdesverhaal verweven met bovennatuurlijke gebeurtenissen, en een dramatische climax.
4. Andere vroeggotische romans:
* "Vathek" (1786) door William Beckford: Deze roman onderzocht thema's van oriëntalisme en de gevaren van ambitie.
* "De mysteries van Udolpho" (1794) door Ann Radcliffe: Deze roman concentreerde zich op een jonge vrouw die vastzat in een spookkasteel en onderzocht thema's als angst, spanning en vrouwelijke keuzevrijheid.
5. Literaire en historische context:
* De Verlichting en de opkomst van de rede: De Verlichting legde de nadruk op rationaliteit en scepticisme, wat leidde tot een verzet tegen bijgeloof en het bovennatuurlijke. Gotische horror maakte gebruik van angsten over de grenzen van de rede en de kracht van het irrationele.
* De Franse Revolutie: De onrust en het geweld van de Franse Revolutie vergrootten de zorgen over sociale wanorde en de kwetsbaarheid van de beschaving. Gotische horror onderzocht thema's als revolutie en rebellie, vaak met een bovennatuurlijke twist.
Daarom is de gotische horror niet door één individu uitgevonden, maar voortgekomen uit een samenloop van literaire, architectonische en historische factoren. Horace Walpole's "The Castle of Otranto" wordt algemeen beschouwd als de eerste gotische roman, maar de wortels van het genre gaan verder terug in de romantische beweging en de neogotiek.