Johannes Brahms trouwde nooit, hoewel zijn emotionele leven rijk en complex was. Zijn diepste band was met Clara Schumann – weduwe pianist, componiste, en Robert Schumanns kampioene. Hun relatie, gedocumenteerd in uitgebreide correspondentie, mengde artistieke vereering, emotionele intimiteit, en respectvolle grenzen. Brahms courtte ook Agathe von Siebold (kort verlobd, 1859) en onderhield vriendschappen met vrouwen als Elise Barensfeld en Hermine Spies. Hij waardeerde onafhankelijkheid, vreesde huishoudelijke afleiding van compositie, en droeg misschien Robert Schumanns tragische schaduw. Zijn muziek – met name de Intermezzi, Vier ernste Gesänge, en Derde Symphonie's "Frei aber froh"-motto – kanalisatie gesublimeerde verlanging. Brahms koos kunst boven conventie, achterlatend een nalatenschap van diepe, ongetrouwde toewijding.
Brahms' relatie met Clara Schumann is een van de meest gedocumenteerde en gefascineerde in muziekgeschiedenis. Ze bleven levenslang vrienden en artistieke confidenten. Brahms' muziek – met name de late pianostukken en de Vier Ernste Gesangen – wordt vaak gezien als een muzikaal dagboek van zijn onvervulde liefde en acceptatie van eenzaamheid als prijs voor kunst.