Invloeden op Erasmus van Rotterdam: Een synthese van stromingen
Erasmus (1466–1536) synthétiseerde meerdere intellectuele stromingen:
Klassiek Humanisme
- Cicero – Model van Latijnse eloquentie, burgerschap, briefwisseling.
- Plato – Morele filosofie, Ideeën, Phaedrus (retorica/filosofie eenheid).
- Aristoteles – Logica, ethiek (Nicomacheese), maar bekritiseerde middeleeuwse scholastische vervorming.
- Lucianus – Satirische dialoogvorm → Lof der Zotheid, Colloquia.
Christelijk Humanisme (Noordelijke Renaissance)
- Lorenzo Valla – Filologische kritiek (Donatie van Constantijn vervalsing); tekstuele zuiverheid → Erasmus' Griekse NT.
- Pico della Mirandola – Oration on the Dignity of Man – menselijk potentieel, syncretisme.
- Johann Reuchlin – Hebreeuwse studies, verdediging Joodse teksten → Erasmus' Hebreeuwse leer.
Contemporaine Hervormingsbewegingen
- Devotio Moderna (Geert Groote, Thomas a Kempis): Innerlijke vroomheid, Nachtegaal van Christus – vormde Erasmus' spiritualiteit.
- Thomas More – Nauwe vriend; gedeelde humanistische jurist/theoloog-kringen; debat geweten vs. gehoorzaamheid.
- Martin Luther – Vroeg bondgenoot op rechtvaardiging & schrift; brak over vrije wil (De Libero Arbitrio, 1524 vs De Servo Arbitrio, 1525).
Erasmus was een knooppunt – absorberend, verfijnend, transmisserend de Republiek der Letteren.