Veel literaire genres sluiten elkaar uit; je kunt bijvoorbeeld geen fantasie-memoirs of sciencefiction-reisverslag schrijven. Dit geldt niet voor narratieve en rijmende poëzie. Hoewel niet alle grote Engelse narratieve gedichten rijmen, zoals 'Beowulf' en John Miltons 'Paradise Lost' bewijzen, hebben veel narratieve dichters, van Geoffrey Chaucer tot Edmund Spenser, rijm gebruikt.
Historici beschouwen 'Beowulf' als de oudste bewaarde Engelse narratieve poëzie. Zoals in alle Oudengelse verzen, gebruikte de anonieme auteur van 'Beowulf' geen rijm. In plaats daarvan kennen zijn verzen uitgebreid gebruik van alliteratie en assonantie. Alliteratie betekent herhaling van medeklinkers. Assonantie is vergelijkbaar, maar betreft klinkers. In Oudengelse narratieve poëzie compenseert de herhaling door alliteratie en assonantie het gebrek aan rijm. In het volgende voorbeeld uit de opening van 'Beowulf' herhaalt de dichter de 'g'-klank in de eerste regel, de 'th'-klank (vertegenwoordigd door de oude letter þ) in de tweede, de 'eh'-klanker in de derde en de 'sc' (uitgesproken als 'sh' in Oudengels) in de vierde regel:
Hwæt! We Gardena in geardagum
þeodcyninga, þrym gefrunon,
hu ða æþelingas ellen fremedon.
Oft Scyld Scefing sceþena þreatum.
Geoffrey Chaucer stierf voordat hij zijn magnum opus 'The Canterbury Tales' kon voltooien, maar de delen die hij achterliet staan toch als een van de meest blijvende werken uit de late middeleeuwse Engelse literatuur. De 'Tales' zijn een reeks korte verhalen die een groep pelgrims, reizend naar het graf van St. Thomas Becket in Canterbury, vertellen om de tijd te verdrijven. De verhalen zijn meestal — maar niet altijd — komisch. Chaucer was een van de eerste grote Engelse dichters die rijm in zijn narratieve poëzie gebruikte, zoals in de volgende regels die de 'General Prologue' openen:
Whan that Aprille with his shoures soote
The droghte of Marche hath perced to the roote,
And bathed every veyne in swich licour,
Of which vertu engendred is the flour;
Whan Zephirus eek with his swete breeth
Inspired hath in every holt and heeth
The tendre croppes, and the yonge sonne
Hath in the Ram his halfe cours y-ronne,
And smale fowles maken melodye,
That slepen al the night with open ye
(So priketh hem nature in hir corages:
Than longen folk to goon on pilgrimages.
De 16e-eeuwse hoveling Edmund Spenser produceerde het eerste grote Engelse epische gedicht, 'The Faerie Queene'. Spenser stierf onvoltooid, maar wetenschappers beschouwen de eerste vijf boeken als een coherent geheel. Als Chaucer gebruikte Spenser rijm voor narratieve poëzie, maar in tegenstelling tot zijn middeleeuwse voorganger volgen Spensers rijmen geen simpel paarpatroon. In plaats daarvan introduceerde Spenser wat critici nu de 'Spenseriaanse strofe' noemen, met een rijmschema van ABABBCBCC, zoals in de volgende strofe uit Boek II, Canto V van 'The Faerie Queene':
There Atin found Cymochles soiourning,
To serue his Lemans loue: for he, by kind,
Was giuen all to lust and loose liuing,
When euer his fiers hands he free mote find:
And now he has pourd out his idle mind
In daintie delices, and lauish ioyes,
Hauing his warlike weapons cast behind,
And flowes in pleasures, and vaine pleasing toyes,
Mingled emongst loose Ladies and lasciuious boyes.
De Engelse dichter en pamflettist John Milton koesterde de levenslange ambitie om een Engelse epos te schrijven die Spensers 'Faerie Queene' kon evenaren. Milton publiceerde 'Paradise Lost' pas in 1667, op 59-jarige leeftijd. Hoewel critici de invloed van Spenser op Miltons val van de mens herkennen, is een groot verschil opvallend: de afwezigheid van rijm in het laatste. In de voorrede tot de tweede druk van 'Paradise Lost' valt Milton de conventie van rijm aan, met de opmerking dat Griekse en Latijnse dichters het niet gebruikten. Latere schrijvers waren niet altijd het eens over de succes van Miltons experiment. John Dryden, Miltons tijdgenoot, publiceerde zelfs een versie die Miltons verzen omzette in heroïsche couplets. Je kunt zelf oordelen hoe goed Miltons gedicht zonder rijm werkt aan de hand van het volgende fragment uit Boek I:
What in me is dark
Illumine, what is low raise and support;
That to the highth of this great Argument
I may assert th' Eternal Providence,
And justifie the wayes of God to men.