De middeleeuwse era in Europa, ook bekend als de Middeleeuwen of Donkere Tijdperk, spande ongeveer 1000 jaar van de jaren 400 tot 1500. De Renaissance-periode volgde en duurde tot in de 1600er jaren. De periodes zijn schrikkerlijk verschillend van elkaar, aangezien de Renaissance grotendeels een reactie is op wat mensen van die tijd een onwetend, primitief tijdperk beschouwden - vandaar de naam "Donkere Tijden."
De literatuur van elke periode weerspiegelt en uit de heersende wereldbeelden van zijn tijd. Godsdienst en het uitoefenen van fysieke macht over anderen bezorgden middeleeuwse literatuur grote zorg, zoals blijkt uit een van de vroegste stukken middeleeuwse literatuur, het epische gedicht "Beowulf." Echter, hoewel de Periode over het algemeen als een godsdienstige beschouwd wordt, hielden mensen in deze tijd aan verschillende geloven, waaronder christendom, heidendom en islam. Hierdoor werd middeleeuwse filosofie een potpourri van heidense, klassieke en christelijke geloven over de eeuwen heen, totdat meer uitgebreide vertaling van klassieke teksten de geboorte van de Renaissance hielp geven.
De Renaissance, ook bekend als de Verlichting, beschouwde de middeleeuwse periode als intellectueel leeg. Renaissance-dichters Dante en Petrarch schreven allebei poëzie na de klassieke traditie. Later weerspiegelden Renaissance-kunst en literatuur een algemene beweging naar vrijheid van gedachte en uiting, zoals uitgedrukt in veel van Shakespeare's toneelstukken, die verwijzen naar wetenschappelijke en godsdienstige vooruitgang, zoals Galileo's ontdekking dat de aarde om de zon draait en de Protestantse Reformatie.
Omdat de meeste mensen in de middeleeuwse periode niet geletterd waren, weerspiegelt middeleeuwse literatuur over het algemeen de idealen en overtuigingen van de aristocratie. Geoffrey Chaucer schreef poëzie voor het aristocratische hof voordat hij "The Canterbury Tales" produceerde, wat verhalen vertelt van individuen van alle sociale rangen. Veel middeleeuwse teksten prijzen fysiek krachtige helden, zoals in "Beowulf" en "The Song of Roland," beide door anonieme auteurs. Hofminne werd een onderwerp van middeleeuwse poëzie, waar een eerlijke ridder dient en lijdt voor een deugzame dame.
De uitvinding van de boekdrukkunst en de daaropvolgende massapublicatie van de Bijbel en andere teksten verhoogde de beschikbaarheid van literatuur en het aantal geletterde lezers. De Renaissance ontstond in verschillende Europese landen, maar beroemde Engelse schrijvers van de Renaissance-periode zijn William Shakespeare, Christopher Marlowe, Sir Thomas More, Sir Philip Sidney, Ben Jonson, Francis Bacon en meer. De sonnet wordt vaak beschouwd als een poetische vorm kenmerkend voor de Renaissance; vorsten zoals koningin Elizabeth genoten van drama's in de vorm van tragedies, komediën en geschiedenissen.