Gothische fictie, die de hoogte van zijn populariteit bereikte in de late 18e tot midden-19e eeuw, was een genre fictie dat zich richtte op de donkere, irrationele en meer angstaanjagende aspecten van het leven. De Gothische roman was een reactie tegen de Verlichting, die de wereld en mensen als geordend en logisch zag. Gothische conventies zijn populair gebleven en worden nog steeds gevonden in romans, muziek en film.
"Gothisch" afgeleid van een stijl middeleeuwse architectuur, en Gothische fictie is vaak ingesteld in middeleeuwse kastelen of kerken. Deze settings zijn vaak donker, somber en vol geheime kamers, gangen en kelders. Wilde, donkere en gevaarlijke locaties, zoals verlaten begraafplaatsen, bossen en andere onbeheerste plaatsen, zijn ook veelvoorkomend. In meer hedendaagse Gothische literatuur, zoals Henry James's "Turn of the Screw," vervangen oudere huizen en landgoederen kastelen, hoewel de sensatie van mysterie en somberheid een sterk element bleef.
De Gothische held is vaak een geïsoleerde of "gemerkte" figuur die zichzelf moet herstellen tot de samenleving. Een figuur van het kwaad — soms met een relatie tot het bovennatuurlijke — is vaak in oppositie tot de held. Vrouwen spelen significante rollen in Gothische romans; ze worden vaak afgebeeld als slachtoffers van tirannieke en kwade mannen. Doppelgangers — "dubbels" die vergelijkbaar zijn in uiterlijk, geschiedenis en personage met hoofdpersonages in de roman — zijn veelvoorkomend in Gothische romans.
Gothische plots omringen vaak een familiemysterie, oude voorspellingen of wraak. Concepten van "geërfde" vloeken of vreselijke familiemysterieën zijn veelvoorkomend; vaak moet de protagonist een ancestorale vloek overwinnen om de wereld tot orde te herstellen. De Gothische roman beeldt soms een gevallen samenleving — een die gezwikkerd is aan een of ander kwaad of verleiding — die teruggebracht moet worden naar het licht.
Meeste Gothische romans bevatten thema's van spooks, monsters of het bovennatuurlijke. Hoewel deze elementen fantastisch zijn, rapporteren Gothische romans de gebeurtenissen soms in een empirische manier, wat een spanning creëert tussen het wetenschappelijke en het bovennatuurlijke. Gothische fictie bevat vaak gruwelijke of "onnatuurlijke" gebeurtenissen, zoals moord, zelfmoord, waanzin en marteling. Daarnaast gebruiken veel Gothische romans het "Gothische Contrefait" thema, waarin een verhaal verteld wordt door te claimen dat het een gevonden tekst is, een dagboekinschrijving of een reeks brieven. Het Gothische Contrefait geeft een illusie van authenticiteit, wat het drama en de horror van de herhaalde gebeurtenissen door de auteur verhoogt. Dit vertelapparaat wordt gebruikt in "The Castle of Otranto," een vroege Gothische roman, alsook "Dracula," die de epistolair methode gebruikt, of een verhaal verteld door brieven.