"The Great Gatsby" wordt beschouwd als een van de grote Amerikaanse romans. Op het oppervlak lijkt F. Scott Fitzgerald's boek een verhaal van verliefdheid te zijn. Jay Gatsby is de hoofdpersoon, en het verhaal draait om zijn pogingen de liefde van Daisy terug te winnen. Gatsby en Daisy werden gescheiden door de Eerste Wereldoorlog, en Daisy trouwt met Tom Buchanan, die afkomstig is van een welvarende Oostkustfamilie. Fitzgerald's primaire doel was een scherpe kritiek op de Amerikaanse bezessenheid met rijkdom en de dekadentie die het voortbrengt. Gatsby en Tom vertegenwoordigen twee verschillende perspectieven op rijkdom en sociale gewoonten.
Gatsby en Tom vertegenwoordigen het verschil tussen de nieuw-rijke en oud geld, respectievelijk. Toms rijkdom is geërfd. De oud-geld families vertegenwoordigen een elitair aristocratisch element in de Amerikaanse cultuur. Iedereen anders staat onder hen in de hackorde, en dit geldt met name voor de nieuw-rijke, zoals Gatsby. Gatsby werkte zich uit de armoede door een aantal illegale activiteiten, waaronder smokkel en effectenfraude.
Gatsby woont in West Egg, en Tom in East Egg, beide op Long Island bij New York City. East Egg is waar de oud-geld aristocratie woont, terwijl West Egg voor de nieuw-rijke is. Gatsby's personage is representatief voor de nieuw-rijke's gebrek aan smaak, uitlating, extravagante feestjes en uitgaven. Toms personage is aan de oppervlakte meer oudsgemaks en geremd. Toms en Daisys huis is subtiel en mooi ingericht. Gatsby's is een villa, gaudies ingericht, en een plek voor allerlei exessen. Gatsby kleedt zich in een luid pak, terwijl Tom gereserveerder gekleed is.
Gatsby is een mysterieuze figuur die zijn verleden verbergt. Feitelijk vindt hij zijn eigen identiteit uit. Zijn echte naam is James Gatz. Hij groeide op in extreme armoede in Noord-Dakota zonder vooruitzichten of onderwijs. Het leger was zijn uitweg. Hij ontmoette en werd verliefd op Daisy in Louisville, Kentucky, voor de oorlog. Zij trouwde met Tom in 1919. James Gatz wordt mysterieus getransformeerd in Jay Gatsby tijdens de naoorlogse jaren. Zijn nieuwe identiteit en rijkdom worden gemotiveerd door zijn verlangen Daisy terug te winnen. Tom, aan de andere kant, is gemakkelijk te zien als een jonge, verwende rijk man. Echter, zijn karakter is veel donkerder. Hij is misbruikend, seksistisch en racistisch.
Ondanks de verschillen tussen Tom en Gatsby, zijn ze beiden, in Fitzgeralds oog, gefailleerde personages. Hun fouten worden versterkt door hun extreme rijkdom. Gatsby en Tom worden beiden gedreven door de lust voor genot, cynisme en hebzucht. Gatsby ontpoppt zich meer als een tragische held gedreven door zijn liefde voor Daisy. Tom is meer een schurk en brute, ondanks, of misschien wel door, zijn opvoeding en educatie.