Semiotiek is de bestudering van "tekens," hun inhoud en de manieren waarop ze worden uitgedrukt leidend tot communicatie en begrip tussen mensen in de samenleving. In deze context verwijst "teken" naar de woorden, gebaren en beelden die opzettelijk gecreëerd en gebruikt worden om informatie met anderen te delen. Naast het bestuderen van het gebruik van tekens, kijkt semiotiek naar het identificeren en verkennen van de maatschappelijke structuren die leiden tot de creatie van tekens in de eerste plaats.
Bijvoorbeeld, het woord "boom," betoogt semiotiek, is een "teken" dat Engelstalige mensen hebben gecreërd en overeengekomen verwijst naar de hoge, bladerige objecten met bruine bast die buiten groeien. Het "teken" vertegenwoordigt of staat in voor het daadwerkelijke object als een manier om betekenis tussen mensen te delen.
Zwitserse taalkundige Ferdinand de Saussure was een van de sleutelfiguren in de creatie en bestudering van semiotiek. In zijn boek "Course in General Linguistics," noemde Saussure het studievak "semiologie" van het Griekse woord voor "teken." Zijn tijdgenoot, Charles Sanders Peirce, is niet zo breed bekend, maar droeg ook vroege ideeën bij aan de vorming van semiotiek. Later vervolgden Roland Barthes en Umberto Eco, onder anderen, het vroege werk in het veld terwijl ze het verder uitbreidden in de gebieden van culturele studies.
Er zijn twee hoofdstrengen van semiotiek, de dyadische en de triadische. De eerstgenoemde, voorgesteld door Saussure, betoogt dat het teken bestaat uit twee elementen – de "signifiant" (tekengever) en het "signifié" (getekende). De laatstgenoemde, gebaseerd op Peirce's werk, claimt dat er drie componenten zijn – de representamen, het object en de interpretant.
Bij een dyadisch teken is de signifiant het woord of de gebaar die het signifié vertegenwoordigt. Bijvoorbeeld, de combinatie van letters r-o-c-k, het woord "rots," en wijzen naar een rots dienen allemaal als signifianten voor de daadwerkelijke rots zelf (het signifié).
Bij een triadisch teken is de representamen dat woord of gebaar dat het daadwerkelijke item "vertegenwoordigt" (Saussure's signifiant), het object (het signifié), en de interpretant, die claimt dat er additionele betekenisgeving plaatsvindt namens de persoon die de informatie ontvangt (het woord horen, de gebaar zien). Als zodanig creëert de interpretant een additioneel teken om het initiële teken te begrijpen.
Semiotiek wordt verder verdeeld in drie gebieden: Semantiek, Syntaktiek en Pragmatiek. Semantiek kijkt specifiek naar de manieren waarop tekens verbinden met die dingen waarnaar ze verwijzen. Syntaktiek kijkt naar de interacties van maatschappelijke structuren en de tekens die binnen die structuren gecreëerd worden. Pragmatiek verkent de manier waarop tekens beïnvloeden en affecteren de mensen die ze gebruiken en ontvangen.
Semiotiek is een significante deel van veel maatschappelijk georiënteerde studiegebieden waaronder anthropologie, communicatie, sociologie en culturele studies. Het wordt gebruikt om teksten alsook verbale communicatie te analyseren.