Literair critique is de evaluatie, analyse en interpretatie van een stuk literatuur. Dat is de technische, academische uitleg. Essentieel is het een manier om te beschrijven hoe een stuk literatuur de lezer bewegeert. Er zijn verschillende literaire critiek theorieën, daterend vanaf 360 v.Chr. tot heden, met slechts een paar van de grote moderne zijn: Lezer-Respons Critiek, Post-Koloniale Critiek, Nieuwe Historicisme, Feministische Critiek en Deconstructie Theorië.
Lezer-Respons Critiek gaat over het interpreteren van een stuk literatuur niet uitsluitend op de merieten van het stuk literatuur, maar eerder als een interactie tussen de lezer en het stuk literatuur. De reactie van de lezer, hoe het stuk de lezer beïnvloedt, wordt in overweging genomen bij het interpreteren van een stuk. Essentieel betekent deze theorie dat de tekst zelf betekenis heeft en de interactie tussen de lezer en de tekst ook betekenis draagt. De interpretatie in Lezer-Respons Critiek ligt op het snijvlak van deze twee sets van betekenis bij het evalueren van een tekst.
Post-Koloniale Critiek onderzoekt werken geschreven door koloniale machten en hun onderdanen. Post-Koloniale Critiek overweegt veel lenzen doorheen om een stuk te evalueren - inclusief politiek, macht, cultuur, taal en godsdienst. Een seminaal stuk vaak gebruikt in het onderwijzen van deze theorie is Chinua Achebe's "Things Fall Apart", over de ervaring van zijn geboorteland Nigeria met kolonialisme. Deze theorie vleescht uit wat het betekent om gekoloniseerd te zijn op een sociaal niveau, en nog nauwer, op een individueel niveau, verkennend hoe kolonialisme identiteit vormt en beïnvloedt.
Voor Nieuwe Historicisten is een stuk literatuur gevormd door het tijdperk waarin het geschreven is en dus moet het onderzocht en geïnterpreteerd worden in de context van dat tijdperk. Deze theorie probeert de personages, gebeurtenissen en taal in een stuk literatuur te verbinden met gebeurtenissen uit het tijdperk waarin het geschreven was. Het kijkt ook naar mainstream en gemarginaliseerde bevolkingen alsook traditionele en subversieve discoursen van de era bij het interpreteren van een tekst. Nieuwe Historicisten nemen ook politieke en culturele gebeurtenissen die de auteur meemaakte in overweging. Al deze verschillende stukken, samen met het tijdperk waarin het stuk literatuur zich afspeelt, zijn onderdeel van het interpretatieproces voor Nieuwe Historicisten.
Feministische Critiek analyseert tekst door de lens van hoe vrouwen historisch in literatuur zijn afgebeeld. Het onderzoekt de politieke, sociale en economische onderdrukking van vrouwen in de samenleving. Het kijkt verder naar hoe de personages, de dialoog, de gebeurtenissen en resolutie van een stuk literatuur kunnen dienen om ofwel stereotype voorstellingen van vrouwen te versterken of te betwisten.
Deconstructie Theorië gaat over het verschuiven van het centrum van een stuk van de auteur naar buiten, naar de lezer en de diepere betekenis van het stuk voor de samenleving. Het verwijdert de auteur als de gezaghebbende stem op een stuk naar hen die het lezen en interpreteren. In deze zin heeft het veel gemeen met Lezer-Respons Critiek. Waar deze theorie verschilt van andere theorieën is dat het kijkt naar een heel uniek aspect van een tekst - het analyseert wat er uit een tekst weggelaten is en hoe dat de tekst net zoveel beïnvloedt als wat er daadwerkelijk in geschreven is.