Anachronisme in Shakespeares "Julius Caesar": "Romanen" vs. "Quirieten"
In Act 3, Scene 2, spreekt Brutus de menigte aan als "Romanen, landgenoten en vrienden" – een krachtige retorische opening. Maar historisch gezien zou een Romeinse burger in 44 v.Chr. zich niet primair identificeren als "een Romein" in het nationalistische gevoel dat het woord vandaag draagt.
Historische Terminologie
- Quirieten – De formele term voor Romeinse burgers in hun burgerlijke hoedanigheid (afgeleid van Quirinus, de vergoddelijke Romulus). Gebruikt in juridische, ceremoniële en formele aanspreekt.
- Romani – Gebruikt in politieke/militaire contexten ("Romeinse soldaten", "het Romeinse volk").
- Cives – "Burgers," benadrukkend wettelijke rechten.
"Romein" als brede nationale/etnische identiteit – "Ik ben Romein" – ontwikkelde zich later, vooral tijdens het Keizerrijk. In de Republiek was identiteit meer gelokaliseerd (familie, stam, stad) of juridisch (burger vs. niet-burger).
Waarom Shakespeare "Romanen" Gebruikte
- Publiekshelderheid – Elizabethaanse publiek begreep "Romanen" direct; "Quirieten" zou een glossa vereisen.
- Retorische Kracht – "Romanen" heeft twee klemtoonlettergrepen, bijbelse resonantie (Paulus' "Ik ben een Romeins burger"), en emotioneel gewicht.
- Dramatisch Conventie – Shakespeare moderniseerde routinematig taal voor toegankelijkheid (bijv. klokken slaan in Julius Caesar, hoewel mechanische klokken niet bestonden).
Het is een bewust anachronisme – Shakespeare koos voor theaterlijke effectiviteit boven filologische precisie.