Grondbezit in Zuidelijk-Afrika: Koloniale onteigening en haar nalatenschap
In Zuidelijk-Afrika verwijst "bezit" naar de Europese koloniale juridische doctrinaire waarmee nederaars eigendom claimden op grote Afrikaanse landen door rech van overwinning of bezetting (de terra nullius-fictie).
Mogelijkheden van onteigening
- Overwinning: Militaire nederlaag van Afrikaanse politieken (Zoeloe, Ndebele, Shona, etc.) → land geroofd als buit.
- Bezetting/Verdragen: Twijfelachtige verdragen (bijv. Rudd Concessie) ondertekend onder dwang of misverstand.
- Juridische kaders: Native Land Acts (1913 Zuid-Afrika), Land Apportionment Act (1930 Zuid-Rhodesië), Crown Lands Ordonnanties.
Gevolgen
- Massaal onteigenen van inheemse gemeenschappen van voorouderslanden.
- Gedwongen herplaatsing naar reserves (bantoestans, stammesvertrouwenslanden).
- Verlies van weidegrond, akkerbouw, waterrechten, mijnrechten.
- Schepping van migrantenarbeidssysteem (mannen vertrekken van reserves voor mijnen/boerderijen).
- Grondslag van apartheid (ZA) en nederzettingsprivilege (Rhodesië/Zimbabwe, Namibië).
Postkoloniale naties (Zuid-Afrika, Zimbabwe, Namibië) worstelen nog steeds met grondhervorming om deze nalatenschap te herstellen. De doctrinaire van "bezit" was niet alleen juridische theorie – het was de motor van structurele ongelijkheid die vandaag de dag nog steeds voortduurt.