De inleiding van een essay kan de lezer grijpen of ervoor zorgen dat hij stopt. Een goed geschreven inleiding is kort, beknopt en aandachttrekkend. Laat weten dat je iets interessants te zeggen hebt en dat je daartoe toegerust bent. Overtuig de lezer dat je essay hen iets geeft om over na te denken.
Outline hoofdideeën en onderwerpen. Een goed essay heeft een thema, onderwerp of standpunt. Een essay voor een mastersopleiding pleit voor toelating. Je kunt een essay gebruiken om een politiek standpunt te verdedigen. Bekende essayisten als Ralph Waldo Emerson gebruiken het essay als voertuig voor ideeën over hedendaagse leven en cultuur.
Schrijf het essay eerst, de inleiding laatst. Zodra hoofdpunten zijn uitgewerkt, kun je het essay schrijven. Inleiding als laatste bewaren maakt het mogelijk de inhoud samen te vatten in een inleidende paragraaf. Oorspronkelijke ideeën worden meestal herschreven en herschikt tijdens het schrijven.
Grijp de aandacht met een sterke openingszin. De openingszin van de inleiding is misschien wel de belangrijkste zin van het hele essay. Afhankelijk van onderwerp en doelgroep kan het provocerend zijn en de lezer verrassen. Een van de beroemdste openingszinnen in literatuur is uit 'The Communist Manifesto' van Marx en Engels: 'Een geest gaat um in Europa – de geest van het communisme.' De openingszin kondigt vorm en inhoud aan.
Vat het primaire punt of argumenten samen in drie tot zes zinnen. Zie de inleiding als een miniatuurversie van het essay. Geef de lezer een algemeen gevoel van de inhoud en introduceer je schrijfstijl.
Sluit de inleiding af met een zin die de lezer meer wenst. De afsluitende zin moet verwachting wekken. Herinner waarom het onderwerp belangrijk is en overtuig dat je iets interessants te zeggen hebt.