The Patriot (2000) verdiende zijn titel op drie niveaus:
Benjamin Martin (Mel Gibson) belichaamt de terughoudende patriot: een weduwnaar-boer die conflict vermijdt tot Britse wreedheid (zijn zoon doden, zijn huis verbranden) zijn hand dwingt. Zijn reis — pacifist → guerillaleider → nationaal symbool — spiegelt de koloniën's eigen evolutie.
De Amerikaanse Revolutie werd gevochten door "patrioten" — gewone burgers die hoogverraad pleegden tegen de Kroon voor vrijheid. De titel herwint het woord van jingoïsme, wortelt het in offer: Martin verliest twee zonen, zijn huis, zijn vrede. De eindscene — zijn huis herbouwen op de oude fundering — visualiseert patriotisme als reconstructie, niet alleen vernietiging.
"Patriot" impliceert patris (vaderland) + pater (vader). Martins motivatie is vaderlijk: zijn kinderen's toekomst beschermen. De titel vat het argument van de film samen: waar patriotisme niet vlaggenschudden is — het is de kostbare, particuliere liefde die naties bouwt.
Ja, het is een verkopbare titel. Maar in tegenstelling tot generieke actietitels (Independence Day, Air Force One), draagt "The Patriot" thematisch gewicht wat de film (grotendeels) levert.