Reacties op de heksen in Macbeth: Van koning James tot de gewone man
De heksprofetieën ontbranden het stuk, maar hoe elk personage ze ontvangt vormt de tragedie.
Uiteenlopende Reacties
- Koning James I (historische context): Aanvankelijk sceptisch, later geobsedeerd. Schreef Daemonologie (1597), ondervroeg persoonlijk heksen. Zijn geloof brandde echte vervolgingen.
- Macbeth: Afwijzend eerst ("Speak, if you can"), dan volledig gevangengenomen. De voorspelling wordt zelfvervullend omdat hij handelingen onderneemt.
- Lady Macbeth: Meer sceptisch aanvankelijk ("Too full o' the milk of human kindness"), dan de motor van actie. Schuld vernietigt haar.
- Banquo: Waakzaam ("Instruments of darkness"). In prikkel maar weerstaan. Zijn stilte maakt hem een doelwit.
- Macduff / Malcolm / Anderen: Vrezen heksen als kwaad; snel te beschuldigen, langzaam te vragen. Het klimaat van verdacht brandt de heksenjachtlogica.
Effecten op het Stuk
- Profetieën → Macbeths ambitie → moordketen.
- Heksenvrees → paranoia → tirannie → rebellie.
- Spiegel van echte Europese heksenjachten (1560–1630): 40.000–60.000 geëxecuteerd.
Shakespeare gebruikt de heksen om innerlijk kwaad te externaliseren – en te waarschuwen dat een samenleving die heksen jaagt, een samenleving wordt die gedraagt als heksen.