Een blad muziek kan voor de ongewijde als mysterieuze lijnen, stipjes en kritsel lijken. Echter, leren muziek lezen is niet anders dan leren een andere taal lezen. De noten zelf communiceren toonhoogte en ritme, terwijl andere notaties op de bladzijde richtlijnen geven voor expressie en intensiteit. Om muziek te leren lezen, begin met muziek geschreven voor beginners.
Zoek een set van vijf horizontale lijnen. Dit heet een balk (staff). Noten worden op de lijnen of in de ruimtes ertussen geplaatst. De noten die op de bovenste lijnen van de balk zitten, zijn hoger in toonhoogte dan de noten op de onderste lijnen. De balk is ook verdeeld met verticale lijnen, en alles wat tussen twee verticale lijnen staat heet een maat (measure). Wat aan het begin van een nummer op de balk staat, communiceert belangrijke informatie aan de muzikant.
Zoek een symbool aan de linkerkant van elke muzikale balk. Meeste muziek vandaag is geschreven met een vioolsleutel (treble clef) of een bassleutel (bass clef). De vioolsleutel heet ook G-sleutel. De bassleutel, die lijkt op een achterste letter C met twee stipjes aan de rechterkant, heet F-sleutel. De noten op een balk zullen hoger of lager zijn, afhankelijk van welke sleutel gebruikt wordt. Muziek voor toetsenbord heeft twee balken verbonden met verticale lijnen aan rechter- en linkerkant, de bovenste met vioolsleutel, de onderste met bassleutel. Omdat toetsenborden gerangschikt zijn met de laagste noten links en de hoogste rechts, speelt de rechterhand meestal de vioolsleutelregel, en de linkervhand de bassleutelregel.
Zoek de toonsoorttekening (key signature). Deze wordt uitgedrukt met symbolen genaamd kruizen (sharps) en molen (flats). Kruizen lijken op het hekje-symbool, molen op de letter 'b'. Als er geen kruis of mol aan het begin van de balk staat, is de muziek geschreven in de toonsoort C. Om het simpel te houden, beginnen beginners meestal met muziek in de toonsoort C, dus zonder kruizen of molen.
Zoek de tijdteken (time signature) aan het begin van een nummer. Dit wordt vaak uitgedrukt door één cijfer boven het ander, hoewel standaardtijd (common time) ook geschreven kan worden als een grote C. De tijdteken geeft aan hoeveel slagen (counts) er in elke maat zitten. Standaardtijd is 4/4. Een andere veelvoorkomende tijdteken is 3/4, zoals in een walzer.
Begin met muziek die geen kruizen of molen in de toonsoorttekening heeft. Dit betekent dat de muziek in de toonsoort C geschreven is. Deze toonsoort is meestal makkelijk te zingen, en makkelijker te lezen dan andere toonsoorten.
Vind de eerste noot op de balk met de vioolsleutel. Geschreven muziek, als geschreven Engels, begint linksboven op een pagina en gaat naar rechts. Als je het einde van een regel bereikt, begin je weer links op de regel eronder, net alsof je regels in een boek leest.
Bepaal de toonhoogte van de eerste noot. Kijk naar welke lijn of lijnen de noot op of tussen zit. Er zijn zeven basisnoten: A, B, C, D, E, F, G. Een set van acht noten, beginnend en eindigend op dezelfde letter, heet een octaaf. De toonsoort C begint met C, dus een octaaf in C is C, D, E, F, G, A, B, C. Noten op de lijnes zijn – vanaf onderen – E, G, B, D, F. Noten tussen de lijnen – weer vanaf onderen – F, A, C, E. Als er een noot net onder de onderste lijn zit, is dat een D. De C die een stap lager is, met een streep door de noot, heet Midden-C. Noten kunnen nog lager geschreven worden, met lijnen door de noot om aan te geven hoever onder de balk ze liggen. Maar noten worden zelden op de vioolsleutel veel lager dan de G onder Midden-C geschreven.
Hoge noten boven de balk. Hoge noten kunnen ook boven de balk geschreven worden. Een noot op de allerbovenste lijn van een vioolsleutelbalk is een hoge G. Andere hoge noten kunnen met lijnen door de noot getekend worden om aan te geven hoeveel boven de balk ze liggen.
Vind de eerste noot op een toetsenbord. Je kunt bepalen welke toets Midden-C is door te zoeken naar een set van twee zwarte toetsen. Elke witte toets direct links van twee zwarte toetsen is een C. De volgende witte toets is D, dan E, enzovoort tot je weer bij C bent. De C-toets direct links van de twee zwarte toetsen dichtst bij het midden van je toetsenbord is Midden-C. Eenmaal Midden-C gevonden, kun je de toets vinden die overeenkomt met de noot op je muziek. Noten zonder kruizen of molen zijn de witte toetsen.
Ga door met het matchen van de opvolgende noten met toetsen op het toetsenbord. Het zal aanvoelen als zware arbeid, maar onthoud dat je een nieuwe taal leert. Met oefening wordt het veel makkelijker, en kun je doorgaan naar moeilijkere muziek.
Zoek de balk onder de vioolsleutel. Deze balk is meestal in bassleutel geschreven. Deze noten worden simultaan gespeeld met de noten direct erboven op de vioolsleutelbalk. Op een toetsenbord worden de noten op de bassleutel meestal met de linkervhand gespeeld.
Vind de eerste noot en bepaal de toonhoogte. Noten op de lijnen van een bassleutelbalk zijn – vanaf onderen – G, B, D, F, A. Noten tussen de lijnen – weer vanaf onderen – A, C, E, G. Net als bij de vioolsleutel kunnen erg lage noten onder de vijf balklijnen geschreven worden en hogere noten erboven. Op een bassleutelbalk wordt Midden-C boven de balk geschreven met een streep door de noot. Alle noten op de vijf bassleutellijnen liggen links van Midden-C, dus lager in toonhoogte.
Oefen het lezen van vioolsleutel en bassleutel tegelijkertijd. Ga door met het matchen van de noten op de muziek met de toetsen op het toetsenbord, net als voor de vioolsleutel. Probeer daarna de noten op de vioolsleutelregel tegelijkertijd te spelen met de noten op de bassleutelregel.
Let op de noten met stengels. Sommige noten hebben stengels, anderen vlaggen, weer andere geen stengel en zijn hol. Deze verschillen vertellen de muzikant hoe lang de noot vasgehouden moet worden. Een zwarte noot met een gewone stengel (omhoog of omlaag) heet een kwartnoot. In standaardtijd – aangeduid door een grote C of 4/4 in de tijdteken – zitten vier kwartnoten in elke maat. Dat betekent dat een kwartnoot één slag is.
Zoek andere noten. Als je een holle noot met een stengel vindt, is dat een halve noot. De halve noot wordt twee keer zo lang vastgehouden als een kwartnoot, dus voor twee tellen. Als je een holle noot zonder stengel vindt, is dat een hele noot. Een hele noot wordt vier tellen vastgehouden. Een kwartnoot met een enkele vlag is een achtste noot, vastgehouden voor een halve telling. Je leert meer naarmate je vordert in je muziekonderwijs.
Zoek andere tekens op de balk. Als ze niet als noten eruitzien, zijn het waarschijnlijk rusten (rests). Een dikke lijn onder de vierde lijn op de balk is een hele rust (vier-tellen rust). Een dikke lijn op de derde lijn is een halve rust (twee-tellen rust). Een krullende lijn is een één-tel rust. En ja, er zijn er nog meer.