Muzikanten gebruiken concepten uit de muziektheorie om een gehoor te ontwikkelen voor toonhoogtes, intervallen en akkoorden. Deze praktijk, bekend als gehoortraining of auditive vaardigheden, is nuttig voor het identificeren van muzikale elementen wanneer bladmuziek niet beschikbaar is. Tijdens gehoortraining onderscheiden muzikanten akkoordvoortgangen en leren ze majeure en mineure intervallen herkennen aan geluid alleen. Dit proces stelt studenten in staat om naar een nummer te luisteren en de respectieve akkoorden op een instrument te spelen.
Volgens Dr. Daniel Robbins van minotaurz.com, legde Johann David Heinichen de fundering van muziektheorieconcepten inclusief akkoordinversies, octaafregels, interval- en akkoordclassificatie en toontekenhervorming. Van 1753 tot 1762 ontdekte Carl Philipp Emanuel Bach verminderde en geaugmenteerde akkoord- en intervalstructuren en documenteerde deze bevindingen in zijn "Essay on the True Art of Playing Keyboard Instruments." Deze concepten helpen studenten akkoorden en intervallen die in muziek gespeeld worden te identificeren en ze te vertalen naar instrumentale uitvoering en verschillende toonsoorten.
De Merriam-Webster Dictionary definieert een muzikaal gehoor hebben als de vaardigheid om muziek te leren met de vaardigheid om afwijkende toonhoogte of afwijkende toon te differentiëren. Catherine Schmidt-Jones en Russell Jones van Connexions Consortium zeggen dat gehoortraining niet focust op het orgaans vermogen om muziek te herkennen maar op de hersencapaciteit om te perceperen en te begrijpen wat het oor hoort. Gehoortraining verscherpt een muzikants geluidsherkenningseigenschap en stelt haar in staat om wat ze leert toe te passen op nummercompositie, toontranspositie en op gehoor spelen. Eenmaal een musicus de akkoorden en noten die in een nummer gespeeld worden uitvindt, kan ze de patronen op een instrument nabootsen en het nummer reproduceren zonder bladmuziekhulp.
Absoluut gehoor, of perfect pitch, is een beneidenswaarde vaardigheid die weinig muzikanten bezitten. Muzikanten met absoluut gehoor kunnen exacte toonhoogtes in muziek identificeren. Dit betekent dat ze kunnen differentiëren wanneer een A-noot of een C-akkoord wordt gespeeld, of het akkoord majeur of mineure is en of het in de grondtoon, eerste of tweede inversie wordt gespeeld. Absoluut gehoor haalt de gissenswerk uit het uiteenplakken van muziek en het onderscheiden van akkoordvariaties, intervallen en voorgangen, aangezien noten en akkoorden elk keer correct geïdentificeerd worden.
Reference.com definieert relatief gehoor als de toonhoogte van een toon bepaald door zijn relatie tot andere tonen in een schaal. Deze vaardigheid is veelvoorkomender onder muzikanten dan absoluut gehoor. Relatief gehoor stelt gehoortrainers in staat om te identificeren of een akkoord majeur of mineure is, ongeacht de toonhoogte en toonsoort, en welke akkoordvoortgangen een nummer bevat.
Instrumentalisten gebruiken diverse leertechnieken tijdens gehoortraining. Sommige muzikanten vertrouwen puur op het luisteren naar muziek en het uitplukken van akkoorden op een instrument om toonhoogtes en akkoordpatronen uit te zoeken. Anderen leren van gehoortraining software, die studenten een toonhoogte of akkoord presenteert en direct scorefeedback geeft. Nog anderen werken met getrainde partners, die een akkoord of toonhoogte op een instrument spelen en studenten "correct" of "incorrect" reacties geven na identificatiepogingen.