Muziekinstrument Classificatie: De Hornbostel-Sachs 5 Categorieën
Hoeveel Instrumenttypen? Het Hornbostel-Sachs Systeem
De standaard ethnomusicologische classificatie (Hornbostel-Sachs, 1914, bijgewerkt 2011) definieert 5 topniveau categorieën gebaseerd op hoe geluid geproduceerd wordt.
1. Idiophen (Zelf-klinkend)
Trilling van het instrumentlichaam zelf (geen snaren, membranen, luchtkolommen).
- Geslagen: Xylofoon, marimba, glockenspiel, vibrafoon, driehoek, bel, gong, steel pan, cymbalen.
- Gepikt: Mbira (kalimba), kaakharp, muziekdoosje.
- Wrijving: Glasharmonica, muzikale zaag.
- Geblazen: Aeolsklavier (zeldzaam).
- Concussie: Claves, kastagnetten, lepels.
2. Membranophen (Membraan trilling)
Uitrekkend vel/synthetisch vel geslagen, gewreven, of ingezongen.
- Drums: Snare, bas, tom, djembe, conga, bongo, tabla, frame drum, taiko.
- Kazoo / Mirliton: Stem-gewijzigde membraan.
- Wrijvingstrommel: Cuíca, zambomba.
3. Chordofoon (Snaar trilling)
Snaren gespannen tussen vaste punten.
- Gebogen: Vioolfamilie, viola da gamba, erhu, rebab.
- Gepikt: Gitaar, harp, luit, oed, banjo, kora, klavecimbel, psalterium.
- Geslagen: Piano, clavichord, gehamerde dulcimer, yangqin.
- Wind-geblazen: Aeolische harp.
4. Aerofoon (Lucht trilling)
Luchtkolom geëxciteerd door adem, balg, of mechanische blower.
- Vrije aanblazing: Accordeon, harmonica, concertina, bandoneon, sheng.
- Kant-geblazen (fluiten): Fluit, piccolo, blokfluit, shakuhachi, quena, fife.
- Enkele riet: Klarinet, saxofon, chalumeau.
- Dubbele riet: Hobo, fagot, Engelse hoorn, duduk, zurna.
- Lip-trilling (koper): Trompet, hoorn, bashoorn, tuba, didgeridoo, schelp.
- Vrije aerofoons: Bullroarer, sirene.
5. Electrophonen (Elektrisch gegenereerd/versterkt)
Toegevoegd in 1940 herziening (Sachs).
- Zuiver elektronisch: Theremin, Ondes Martenot, synthesizer (analog/digitaal), sampler, computer.
- Elektro-akoestisch: Elektrische gitaar/bas, elektrisch piano (Rhodes, Wurlitzer), versterkte viool, MIDI-controllers.
- Elektromechanisch: Hammondorgel (toonwielen), elektrisch klavecimbel.
Subcategorieën & Hybriden
Elke categorie heeft 3+ subniveaus (bijv. 321.322 = luit). Moderne instrumenten hybridiseren vaak (bijv. elektrische viool = chordofoon + electrofoon).
Totaal distincte instrumenten: Duizenden. De Grove Dictionary of Musical Instruments (2014) noemt ~12.000 entries.