Hoe een grammofoon werkt: mechanische opname & afspeling
Grammofoon (Fonograaf) – Mechanische Geluidsopname/Afspeling
Uitgevonden door Emile Berliner (1887) – platte schijf opvolger van Edison's cilinder.
Componenten
- Draaitafel: Draait schijf op constante snelheid (78, 45, 33⅓ RPM).
- Toonarm: Zwaait, houdt opname-element/cartridge.
- Naald (Stylus): Diamant/saffiertip volgt groef.
- Cartridge: Zet mechanische beweging om → elektrisch signaal (MM: bewegende magneet; MC: bewegende spoel).
- Versterker + Luidsprekers: Versterkt signaal → geluidsgolven.
Opname (Historisch)
- Geluidsgolven → membrane trilt.
- Snijnaald graveert laterale groef (zijwaarts) in was/meester-schijf.
- Groefmodulatie = analoog van geluidsdruk.
Afspeling
- Naald rijd in groef → trilt in twee assen (stereo: linker/rechter kanaal = 45° wanden).
- Cartridge genereert minieme spanning (Faraday's wet).
- Phono preamp: RIAA-equalisatie (bas snijden/hoog versterken omgekeerd) + versterking.
- Endversterker → luidsprekers → luchtgolfdruk = geluid.
Belangrijkste natuurkunde
- Groef = continue analoog golfvorm.
- Geen digitale sampling; oneindige resolutie (theoretisch).
- Oppervlaktegeluid, slijtage, wow/flutter zijn mechanische artefacten.
Berliners platte schijf maakte massaproductie mogelijk (stampen) – basis van platenindustrie.