Muziek was voor de Cheyenne geen entertainment – het was spirituele technologie. Elk instrument was handgemaakt, spiritueel geladen, en vaak persoonlijk eigendom (niet gemeenschappelijk). Hier zijn de kern traditionele instrumenten:
Heilig. Rawhide gespannen over een houten frame (cottonwood, ceder). Gebruikt in:
Gespeeld met stokken (ceremonieel) of handen (sociaal). De drum is de hartslag – irrespect ertegen is een spirituele overtreding.
Rawhide, kurk, of schildpadschaal gevuld met kiezelstenen, zaden, of hertenhoeven. Typen:
Hout (ceder, doornboom), been, of riet. Voornamelijk beminningsinstrumenten – een jonge man speelde om belangstelling te tonen; de melodie droeg zijn intentie. Ook gebruikt voor persoonlijke expressie, solo meditatie. Doorgaans geen ensemble-instrumenten.
Been (arend, kalkoen), hout, of metaal. Functioneel gebruik:
Het oorspronkelijke instrument. Zingen, bezweren, vocabelen (niet-lexicale lettergrepen) in ceremonies en vertellingen. Liedbezit is specifiekt: bepaalde liederen behoren tot genootschappen, families of individuen – toestemming vereist om ze te zingen.
Deze instrumenten zijn/waren geen artefacten. Ze zijn levende relaties. Veel Cheyenne-muzikanten handhaven vandaag deze tradities naast hedendaagse expressie. Als je ze in een museumkast ziet, begrijp: ze zijn geboren voor ceremonie, niet voor tentoonstelling.