Chromatische stemmers worden gebruikt om alle toonhoogte-instrumenten te stemmen: piano's, gitaars, violen, harpen, en gestemde slagwerkinstrumenten zoals pauken. Elk instrument dat een toon kan vasthouden, kan gestemd worden met een chromatische stemmer.
Westerse muziek heeft een vast toonhoogtesysteem, concert pitch genoemd, dat twaalf toonhoogtes omvat over meerdere octaven. Door elke toets van een 88-toetsen piano te spelen, speel je eigenlijk maar twaalf verschillende toonhoogtes, maar in verschillende octaven.
Klanken verschillen in toonhoogte door de trillingsfrequentie, die vaak wordt bepaald door hoe dik of dun het bespeelde materiaal is. Een dikke gitaarsnaar geeft een lagere frequentie dan een dunne, en produceert dus een lagere toon. De gemeenschappelijke noot waaruit andere afgeleid worden is de A boven midden-C, met een frequentie van 440 hertz. De A een octaaf lager heeft 220 hertz.
Alle geluid krijgt zijn toonhoogte afhankelijk van de trillingsfrequentie die het afgeeft. Met dit referentiepunt geven alle andere toonhoogtes een specifieke trillingsfrequentie, die in een chromatische stemmer geprogrammeerd kan worden. De stemmer is gecalibreerd om de exacte frequentie van alle toonhoogtes van Westerse muziek te herkennen en toont welke noot er gespeeld wordt en of het instrument precies de bedoelde frequentie produceert.
Door deze methode van trillingsfrequentieherkenning stelt een chromatische stemmer elk gestemd instrument in staat om precies te stemmen op een vooraf bepaald systeem. Dit is zo precies dat, correct gebruikt, twee instrumenten verschillende chromatische stemmers kunnen gebruiken en nog steeds perfect in tune samen spelen.