Josquin des Prez (ca. 1450/55 – 1521) was niet zomaar een componist – hij was de componist van de hoge Renaissance, de muzikant wiens naam een kwaliteitszegel werd. Uitgevers drukten anonieme werken af onder "Josquin" om verkoop te boosten. Martin Luther noemde hem "de meester der noten." Zijn oeuvre – missen, motetten, chansons – overstijgt enige contemporaine in kwantiteit, verspreiding, en invloed.
Josquin maakte imitatie – stemmen die achtereenvolgens met hetzelfde motief intreden – het structurele DNA van polyfonie. Geen decoratie: architectuur. Zijn motet Ave Maria... virgo serena opent met vier stemmen die een stijgend motief imiteren; de tekstuur ademt als één organisme.
Hij behandelde woorden als muzikale materiaal. Lettergreep-achtige declamatie, homofone nadruk voor sleutelzinnen ("Et incarnatus est"), melodievorming passend bij Latijnse klemtoon. De Raad van Trente citeerde later zijn helderheid als ideaal.
Franse chansons als Mille regretz, Nymphes des bois (rouwlied voor Ockeghem), El grillo (de sprinkhaan – speelse onomatopee) brachten seculiere expressiviteit tot kunstliedniveau.
(Veel toeschrijvingen betwist; Nieuwe Josquin Editie lopend.)
Josquin stierf in 1521. In 1538 werden zijn verzamelde werken gedrukt in drie massieve volumes (Petrucci, Antico) – de eerste componist zo geëerd. Hij overbrugde middeleeuwse complexiteit en Renaissance helderheid, leerde Palestrina, Lassus, en Byrd hoe polyfonie spreekt. Wanneer je een koor hoort zingen met perfecte balans, tekstonderhoud, en emotionele directheid, hoor je Josquin's geest.