Singspiel is een operavorm die in de 18e eeuw in Duitsland populair was. Volgens de Encyclopaedia Britannica verwijst "opera" naar elk "volledig muzikaal drama bestaande uit vocale stukken met instrumentale begeleiding", terwijl "singspiel" verwijst naar een lichte, komische opera die vaak gebaseerd was op populaire cultuur. Het begrijpen van de kenmerken van het singspiel en hoe het verschilt van traditionele opera zal je waardering voor beide genres vergroten.
De dominante operavorm in de 18e eeuw was de Italiaanse "opera seria", of ernstige opera. Deze operastijl ontstond in de late 17e eeuw in Napels, met Alessandro Scarlatti als belangrijkste componist. De opera seria legde de nadruk op de solostem en minimaliseerde de rol van koor en orkest. De vocale stijl van de periode was "bel canto", die de hoge sopranostemmen van vrouwen en mannelijke "castrati" (euunuchen) prijsde. Thema's in opera seria waren ernstig, zoals de naam impliceert, en de muziek was moeilijk uit te voeren.
Singspiel had zijn wortels in komische opera – de Italiaanse "opera buffa", de Franse "opéra-comique" en de Engelse ballad opera. Singspiel werd altijd in het Duits uitgevoerd, en veel operas van het genre bezaten Duitse volksliederen en thema's uit populaire literatuur. Singspiel maakte ook gebruik van gewone dialogen om de verschillende muzikaal nummers te verbinden, in tegenstelling tot opera seria, die recitatieven gebruikte om aria's, koorstukken en ensembles te koppelen. Voor het grootste deel van de 18e eeuw werd singspiel beschouwd als een lichtzinnige, laagbrow-ontspanning met eenvoudige muziek die acteurs zonder uitgebreide muzikale training konden uitvoeren.
Twee vroege componisten van singspiel waren Christian Felix Weisse en J.C. Standfuss. Weisse vertaalde de teksten van verschillende Engelse ballad opera's naar het Duits, en Standfuss zette ze op muziek. Latere componisten van singspiel-opera's zijn Johann Adam Hiller, Jiří Antonín Benda en Karl Ditters von Dittersdorf. Als groep reageerden ze op de ernst en artificiële conventies van opera seria door het publiek een heel andere ervaring te bieden – muzikaal toneel. Hiller, die 12 singspiel-opera's voltooide, was de populairste componist van het genre.
Terwijl singspiel begon als reactie tegen de dominante operavorm van zijn tijd, trok het uiteindelijk componisten als Mozart en Beethoven aan, die het genre legitimeerden en de weg baanden voor Richard Wagners romantische Duitse opera in de 19e eeuw. Mozarts "De toverfluit" wordt als singspiel beschouwd vanwege het gebruik van volkslied-achtige melodieën, gesproken dialogen en komische personages, hoewel de componist zelf het stuk "grote opera" noemde. Sommige critici beschouwen Beethovens "Fidelio" als het allerbeste voorbeeld van het singspiel-genre.