Bluegrass-muziek, nu beschouwd als een subgenre van countrymuziek, groeide eigenlijk op naast moderne countrymuziek tijdens de vroege dagen van de fonograaf en radio. Bluegrass als een afzonderlijk muzikaal type werd gedefinieerd in de late jaren '30 en vroege jaren '40 door pionerende bluegrass-artiesten zoals Bill Monroe, de Stanley Brothers, Lester Flatt en Earl Scruggs. Bouwend op veel volksmuziektradities, vestigde bluegrass-muziek zich snel als een muzikaal genre dat zich onderscheidt van country en old-time muziek. Vooral populair in landelijke Amerikaanse gemeenschappen in de Appalachen en het Zuiden, heeft bluegrass vandaag de dag een wereldwijde volgeling gevonden.
Bluegrass-muziek heeft zijn wortels in Amerika, maar ontsproet uit volks tradities die naar de Verenigde Staten worden meegenomen uit Schotland, Wales, Engeland en Ierland en bevat elementen van Afrikaanse muziek, jazz, gospel, blues en oude Appalachiaanse bergmuziek. De banjo, een vast onderdeel van bluegrass-bands, ontstond onder Afrikaanse slavengemeenschappen in de vroege Verenigde Staten.
Bluegrass-bands neigen naar snaarinstrumenten in kleine bands van drie tot vijf leden met gitaars, banjo's, mandolines, de Dobro en vioolen. Een staande bas kan het ritme dragen, maar trommen en andere percussie-instrumenten worden zelden gebruikt. Banjospeler Earl Scruggs legde zijn stempel op het genre met zijn dryvende drie-vingerige, geplukte snaarstijl. De Dobro-gitaar, uitgevonden in de VS door de Dopyera-broers, immigranten uit de Slowaakse Republiek, voegt een treurige metallische klank toe net zo populair bij bluegrass-bands als de klaagzangende tonen van een viool.
Bluegrass, in tegenstelling tot zijn voorganger, old-time muziek, speelt arrangeringen waarin individuele instrumenten om de beurt leiden aan muzikale breaks met de rest van de band die backup speelt, net zoals jazzmuzikanten doen bij het jammen. Nummers genaamd breakdowns dienen om de speelvaardigheid van de individuele bandleden te demonstreren, aangezien elk op zijn beurt complexe riffs uitvoert om zijn of haar speelvaardigheid te tonen terwijl de rest van de band harmonische ondersteuning speelt.
Bluegrass-stichtingsvader, Bill Monroe, karakteriseerde bluegrass-muziek ooit als "Schotse doedelpijpen en oude-tijdse muziek." Tijdens de vroege dagen van bluegrass-muziek zetten countryzangers als de Carter Family en Jimmie Rodgers de vocale toon voor beide genres. Bluegrass-artiesten omarmden nauwe, dronende harmonieën, a cappella en solo harmonische vocale riffs. Bluegrass-vocals kenmerken twee- tot vier-stemmige dissonante of modale harmonieën met hoge elementen – wat Bill Monroe de "hoge, eenzame klank" noemde. De vocale lagen of "stack" die in bluegrass gebruikt worden, kunnen een hoge tenor boven de hoofmelodie omvatten. Bij vrouwelijke vocalisten kan de stack aangepast worden om twee hogere harmonieën boven de melodielijn en een hoge tenor of bariton ook boven de melodielijn die door de vrouwelijke lead gezongen wordt, te omvatten.
Bill Monroe kwam uit Kentucky, de "Bluegrass State," dus noemde hij zijn nieuwe band, "Bill Monroe and the Blue Grass Boys." De band gaf het nieuwe genre zijn naam in een reeks optredens in het Grand Ole Opry-radioprogramma beginnend in 1939. Bluegrass-muziek werd bekend om haar dryvende, krachtige stijl, uitgevoerd op akoestische instrumenten vergezeld door nauwe vocale harmonieën. Liedteksten kwamen uit gospelmuziek, werkliederen, blues en de "shout"-liederen van zwarte arbeiders, allemaal uitgeleverd met Bill Monroe's kenmerkende "hoge eenzame" leadzang en ondersteund door Earl Scruggs' dryvende, percussieve banjospel. Andere bands als de Stanley Brothers en Flatt and Scruggs (die Monroe verlieten om op eigen benen te staan) volgden het voorbeeld, en noemen hun eigen muziek "bluegrass."
Bluegrass-muziek genoot een heropleving in de jaren '50 door geteleviseerde countrymuziekshows en een korte heropleving van interesse in volksmuziek. Bluegrass-festivals hielpen een publiek voor live bluegrass-muziek te vestigen. Bijna elke staat organiseert een of twee bluegrass-festivals. Films als "Bonnie and Clyde," "Deliverance" en "O Brother Where Art Thou?" maakten bluegrass-nummers als "Foggy Mountain Breakdown," "Dueling Banjos" en "Man of Constant Sorrow" populaire standaarden. De opkomst van het internet dreef bluegrass verder dan de Amerikaanse grenzen, met bluegrass-radiostations, fangroepen en internetsites die opkwamen in Litouwen, Tsjechië, de Filipijnen, de Britse Eilanden en afgelegen plekken op elk continent.