Hip-hop is een Amerikaans muziekgenre dat in de late jaren 70 ontstond. DJ Kool Herc, die vaak wordt geprezen als een van de grondleggers van hip-hop, werd in Jamaica geboren maar immigreerde in de jaren 70 naar New York, waar hip-hop geboren werd. Gangsta rap is een subgenre van hip-hop dat in de late jaren 80/early 90s op de Westkust ontstaat, voornamelijk Zuid-Californië.
In "Hip-Hop Generation" stelt Bakari Kitwana dat zwarte mensen geboren tussen 1965 en 1984, die de arbeidsmarkt binnenkwamen in de jaren 80 en 90, dit deden tijdens een periode gekenmerkt by dalende lonen, verslechterende omstandigheden voor ongeschoolde werkers en groeiende ongelijkheid in inkomen en welvaart tussen Amerika's minderheid rijke en meerderheid arme. Gangsta rap teksten laten deze sociale, economische en culturele realiteit zien.
De term gangsta rap werd grotendeels in de media gecreëerd. Het verwijst naar hip-hop dat straatleven en geweld afbeeldt. In "Queens Reigns Supreme" suggereert Ethan Brown dat als resultaat van gangsta rap, termen als "keeping it real" het belangrijkst werden in hip-hop. Veel hip-hop fans geloven dat de overlijdens van Tupac Shakur en Notorious B.I.G. bijdroegen aan het negatieve imago van het genre.
Volgens de "Encyclopedia of Rap and Hip-Hop Culture", hoewel Zuid-Californië vaak wordt gezien als de geboorteplaats van gangsta rap, kwam het eerste erkende album van Philadelphia rap artiest Schoolly D, die onafhankelijk "PSK (Parkside Killers) -- What Does It Mean?" uitbracht in 1985. Echter, de South Central Los Angeles groep N.W.A. en rapper Ice-T zijn het meest synoniem met het commerciële succes van het genre.
De meeste gangsta rappers praten over armoede, straatcriminaliteit en politietoezicht. Robin D.G. Kelley in "Kickin' Reality, Kickin' Ballistics" argueert dat gangsta rap teksten sociale realiteit vermittelen en los lijken op een straatetnografie van racistische instituties en sociale praktijken, vaker verteld in de eerste persoon. Artiesten in dit genre portretteren vaak gangsters of hustlers in de Amerikaanse inner city ('hood) die een vertelling geven die vaak wordt aangeduid als straatjournalistiek.
Sommige mensen vinden gangsta rap offensief. Zoals de "Rap Basement" stelt, komen kritici van het genre van zowel rechts als links, en godsdiensten, die het genre beschuldigen van het promoten van homofobie, geweld, scheldwoorden, promiscuïteit, misogynie, verkrachting, straatbendes, drive-by shootings, vandalisme, diefstal, druggebruik, racisme en materialisme. Gangsta rappers argumenteren dat hun muziek de realiteit van het innerstedelijke leven beschrijft.