Programmamuziek: Romantische Trek Naar Pittoreske/Afgelegen Plaatsen & Literaire Settings
Programmamuziek — instrumentale muziek die een verhaal vertelt, een scène afbeeldt of extra-muzikale ideeën oproept — bloeide in de Romantieke periode (ca. 1820–1900) deels omdat componisten getrokken werden naar:
- Pittoreske landschappen: Alpen, Schotse Highlands, Rijnvallei, Noorse fjorden
- Afgelegen/exotische locaties: Spanje (Chabrier, Rimsky-Korsakov), Midden-Oosten (Saint-Saëns), Azië (Puccini), Amerika's (Dvořák)
- Volksverhalen & legenden: Lokale mythes, sprookjes, nationale epen
- Literaire settings: Goethe, Byron, Shakespeare, Hugo, Pushkin
Belangrijkste Componisten & Werken
- Berlioz: Symphonie fantastique (autobiografische opiumdroom)
- Liszt: Les Préludes, Mazeppa, Hongarian Rhapsodies (symfonische gedichten — term die hij bedacht)
- Mendelssohn: Hebrides Overture (Fingal's Cave), Scotse/Italiaanse Symphonieën
- Smetana: Má vlast (Mijn Vaderland — Vltava rivier)
- Dvořák: New World Symphony (Amerikaans "pittoresk")
- Richard Strauss: Also sprach Zarathustra, Don Quixote, Alpine Symphony
- Debussy/Ravel: La Mer, Iberia, Daphnis et Chloé (impressionistisch "programma")
Teegenpool: Absolute Muziek
Muziek om zijn wil — geen programma (Brahms symfonieën, meeste Bach). De 19e-eeuwse "Oorlog der Romantici" centreerde op deze scheiding.