Hoewel de klassieke periode een relatief korte tijd is (1750 tot 1820) in de westerse muziekgeschiedenis, verwijst de uitdrukking "klassieke muziek" doorgaans naar een uitgebreide groep stijlen, componisten en geschreven muziekwarken (in tegenstelling tot traditionele muziek die aan het oor geleerd wordt). Deze werken ontwikkelden zich in Europa vanaf de Middeleeuwen en verspreidden zich over de rest van de westerse cultuur door de laatste millennium heen. De studie van deze muziek wordt vaak in periodes verdeeld.
In de Middeleeuwen (400 tot 1400s) waren muziek en kunst in het algemeen hoofdzakelijk geregeerd door de Katholieke kerk. De belangrijkste muzikale schat uit die tijd die nog over is, is het Gregoriaans zang. Tijdens de Renaissance (1400s tot 1600s) bloeiden de oude Griekse en Romeinse idealen van schoonheid. Kunstenaars werden geïnspireerd door de menselijke natuur, en niet meer uitsluitend door God. Tijdens deze tijd had polyphone muziek, die verschillende onafhankelijke stemmen gebruikte, een enorme ontwikkeling. De beste voorbeelden hiervan zijn te vinden in werken van Giovanni da Palestrina, Josquin des Prez, Dufay en Orlando di Lassus. Werken zoals "Gaillardes," "Gigues," "Pavanes" of "Saltarellos" waren stukken geschreven voor dans.
Tijdens deze periode (1600 tot 1750) werkten componisten nog steeds onder de regels van de paus of de bescherming van hun mecenaat. Opera werd in deze tijd gecreëerd. Claudio Monteverdi's "Orfeo and Euridice" was de eerste complete opera. Instrumentale muziek werd waardevoller. Typische instrumenten waren het klavecimbel, luit, spinet of de kerkorgel. Enkele kenmerkende werken van deze tijd zijn de claviermuziek van Rameau, Scarlatti en Frescobaldi, Antonio Vivaldi's "Vier Seizoenen" en Handel's "Messiah." Johann Sebastian Bachs muziek wordt beschouwd als een van de meest complexe en wiskundig perfecte aller tijden.
In deze periode (1750 tot 1820) probeerden componisten onafhankelijk te worden van het hof. Muziek roerde de luisteraar met rechte "makkelijk te volgen" melodieën duidelijke harmonieën en structuren, in tegenstelling tot de complexe contrapunt die eerder gebruikt werd. Sommige genres als sonates, kamer muziekt (duetten, trio's, strijk-kwartetten, etc.) symfonieën en opera's werden geconsolideerd. Meer mensen begonnen muziek thuis te spelen en te genieten. Vertegenwoordigende componisten van de tijd waren Wolfgang A. Mozart, wiens stukken Symphonie nr. 40, Eine Kleine Nachtmusik en de opera's "Don Giovanni" en "De Toverfluit" omvatten, en Joseph Haydn, die "De Schepping," "Londense Symphonieën" en talrijke strijk-kwartetten componeerde.
Deze periode (1820 tot 1900) was de tijd van vrijheid voor kunstenaars. Ze werden onafhankelijk van het hof en vonden inspiratie in de krachten van de natuur, menselijke passie en persoonlijke emoties. Mysterieuze elementen werden aan klassieke muziek toegevoegd. Piano werd populair en instrumentale muziek werd beschouwd als de "ideale romantische kunst." Belangrijke componisten van de tijd zijn Ludwig van Beethoven, die "Mondscheinsonate," "Voor Elise" en Symphonieën nr. 9 en nr. 5 schreef. Frederic Chopin, de "pianopoet," componeerde talrijke mazourkas, nocturnes en walzen. Andere opvallende componisten zijn Schubert, Liszt, Brahms, Wagner en Schumann.
Verschillende tendensen worden in deze periode gevonden. Muziek onderging revolutionaire veranderingen tijdens deze tijd. Componisten zoals Debussy, Ravel, Satie, Bartok en Igor Stravinsky hielden sommige traditionele harmonische elementen en combineerden ze met volksmuziek, nieuwe ritmes en verse compositie-technieken. Anderen, waaronder Schoenberg, Berg, Webern en Pierre Boulez, gebruikten een volledig nieuwe harmonische taal genaamd "atonalisme." Avant-garde componisten zoals Stockhausen, Berio, Nono, Ligeti en John Cage experimenteerden met elektronische en aleatorische (willekeurige) muziek.