Black metal (vroege jaren '80 heden) is meer dan een sonische stijl—het is een cultureel-filosofische beweging. Kernthema's:
Gewillige schending van sociale, religieuze, en morele normen. Teksten en beelden omarmen godslastering, misantropie, en anti-christendom niet puur voor schok, maar als praxis—afwijzing van "slavenmoraliteit" (Nietzsche) en modern seculair humanisme.
Hoogste waarde aan zelfbepaling. Artiesten werken vaak alleen (one-man bands als Burzum, Xasthur) of in strakke collectieven, commerciële compromissen, scenepolitiek, en mainstream-acceptatie afwijzend.
Veel bands (vooral Noordse) idealiseren pre-christelijk erfgoed, natuurediening, en voorouderlijke herinnering. Dit varieert van oprechte Heidense geloof (Enslaved, Wardruna-aanverwant) tot geestmatige nationalistische esthetiek (omstreden bij sommige acts).
Teksten uitten vaak kosmische onverschilligheid, zinloosheid van bestaan, en afwijzing van hoop. Niet puur puberangst—filosofisch nihilisme (Cioran, Ligotti invloeden).
Obsessie met zuiverheid: lo-fi productie (oorspronkelijk noodzaak, later esthetiek), corpse paint, pseudoniemen, weigering te touren of te fotograferen. "Posers" zijn diegenen die het bericht commercialiseren of verzachten.
Na 1993 (na kerkbranden, Euronymous-moord) splitste de scene in atmospherische, depressieve, symfonische, en avant-garde-subgenres, elk de kernfilosofie herinterpreterend.