Dagelijks Leven In Shakespeares Engeland: Elizabethaans Tijdperk (1558–1603)
Leven in Shakespeares Engeland werd gevormd door hiërarchie, godsdienst, ziekte, en opkomende moderniteit.
Sociale Structuur (Starre Hiërarchie)
- Monarch → Adel → Gentry → Kooplieden/Yeomen → Ambachtslieden → Arbeiders → Armen.
- Kledingwetten reguleerden kleding naar rang.
- Sociale mobiliteit: zeldzaam maar mogelijk (Shakespeare: handschoenmakerszoon → edelman).
Gezin & Huisgezin
- Patriarchaal; vader = wettelijk/economisch hoofd.
- Uitgebreide huishoudens gebruikelijk (leerlingen, dienaren, familie).
- Geregeld huwelijk (bezittend); liefdeshuwelijk (armen).
- Kinderen: economische activa; hoge sterfte (30% < 15 jaar).
Huisvesting & Sanitatie
- Rijken: baksteen/steen herenhuizen, schoorstenen, glas ramen.
- Armen: houten frame, wattle-daub, riet, geen schoorsteen (rookgat).
- Londen: overbevolkt, open riool, Theems = riool + waterbron.
- Levensverwachting: ~35 (vertekend door kindersterfte; volwassenen bereikten vaak 60+).
Voedsel & Dieet
- Gentry: vlees (rund, schaap, hert), witbrood, specerijen, suiker, wijn.
- Armen: potage (graan/groente stoofpot), donker brood, kaas, bier (veiliger dan water).
- Nieuwe-wereld voedsel aankomend: aardappelen, tomaten, kalkoen — trage adoptie.
Kleding
- Kledingwetten: paars zijde = koninklijk; fluweel = graven+.
- Kooplieden namaakten gentry; wetten vaak genegeerd/selectief handgehaafd.
- Shakespeare verwierf wapenroer (1596) — "Non sanz droict."
Vermaak
- Theater (Globe, Rose, Swan) — 15.000+ wekelijkse bezoekers in Londen.
- Beerbeiten, stierenvechten, haanengevechten — Bankside, nabij theaters.
- Muziek: luit, virginalen, consort; balladen verkocht als vluchtbladen.
- Festivals: Meidag, Midzomer, Kerst (12 dagen),ploegmaandag.
Onderwijs
- Jongens (gentry/koopman): grammarschool (Latijn, retorica, Bijbel) — Shakespeare bezocht Stratford Grammar.
- Meisjes: huishoudvaardigheden; sommige adelvrouwen hoogopgeleid (Latijn, Grieks, talen).
- Universiteiten: Oxford, Cambridge — geestelijkheid, recht, geneeskunde.
Godsdienst
- Engelse Kerk verplicht (Uniformiteitswet 1559).
- Recusantieboetes voor katholieken; priester = hoogverraad.
- Puriteinen: hervorming van binnen; tegen theater (gesloten 1642).
Reizen & Economie
- Te voet, paard, wagen, rivierkanaal, kustvaart.
- Wolhandel → lakenhandel → wereldwijde ventures (Muscovy, Levant, Oostindische Compagnie).
- Inflatie (prijsrevolutie): lonen bleven achter; armen hardest getroffen.
Shakespeares Londen: cosmopolitisch, gevaarlijk, creatief, gestratificeerd — de wereld die zijn stukken zowel weerspiegelden als vormden.