Harlekijnen worden geassocieerd met heldere diamantvormen en met ballet en pantomime personages uit de Commedia dell'Arte traditie. Met stijlvolle halfmaskers en strakzittende kostuums, springen harlekijnen er echt uit met hun pronkende klederdracht. Hun levendige personage verschijnt in moderne pantomimes en in opera's zoals Leoncavallo's "I Pagliacci", maar harlekijnen hebben oorsprongen die alles behalve komisch suggereren.
De harlekijn van de zestiende eeuwse Italiaanse Commedia dell'Arte was een komisch, bijna buffoonachtig personage, traag van begrip maar heel gewend. Publiek hield van hen omdat andere acteurs alleen gebaren gebruikten, maar harlekijnen versierden hun optredens met impromptu kaprollen, achterwaartse saltos en andere gymnastische prestaties. "Harlequin" is "arlecchino" in het Italiaans, van het Latijn "herculinus", of "kleine Hercules". Illustraties van arlecchinos dateren terug tot 1572.
Verder terug, in middeleeuws Frankrijk, herlequins – of "hellequins" in het Oud-Frans – leidden een bende demonen door de lucht. Ze redden op spookachtige paarden in de nacht en schrokken de bijgelovige boeren. Dit was waarschijnlijk hetzelfde als het Oud-Engelse Herla Cyning, of Herla de Koning, verbonden met de Noorse god Woden, of Wotan. Afleidingen wijzen naar de wrede Ellerkonge, of Koning der Elfen, de Erlkönig van het Goethe-gedicht.
Harlekijnen worden soms geassocieerd met de (mogelijk wrede) Herrequin, of Hernequin, stichter van de negende eeuwse dynasties van de Graven van Boulogne. Hij was de zoon van Ragnhart en trouwde met Bertha van Ponthieu rond 850 n.Chr.
In de midden-zestiende eeuw, volgens de "Encyclopaedia Britannica", was de Harlekijn een zanni (lagere klasse en komisch), en hij was zwak, indrukbaar en arm. Begin zeventiende eeuw was het harlekijnpersonage uitgegroeid tot een getrouwe dienaar met veel van zijn meester's deugden. Harlekijn kwam in Engeland – en werd geïntegreerd in het landse pantomimetraditie – na de Herstelling van de Monarchie in 1660, toen Karel II's ballingschap in Europa eindigde en Commedia dell'Arte troupes zijn hof volgden terug over het Engels Kanaal, volgens historicus David Mayer. De voornaamste Engelse harlekijn, John Rich, gaf het personage een komische rowdy kwaliteit.
Harlekijnen waren niet altijd gekleed in heldere diamantvormen. Volgens "Encyclopaedia Britannica", bestonden de kostuums oorspronkelijk uit een boerenhemd en lange broek met heldere lapjes. Het ontwikkelde zich later tot het bekende strakzittende kostuum met driehoek- en diamantvormige decoraties. Hij hield een batte, of klapstok, en zijn halfmasker was zwart met grote, opgeheven wenkbrauwen. Het harlekijnpersonage gaf aanleiding tot het Engelse woord betekenis "veelkleurig", wat in 1779 aan de taal toegevoegd werd.