Ray Lawler's 1955-stuk Summer of the Seventeenth Doll diseceert mateship door vier rietknippers:
Barney, Roo, Dowd, Olive—17 zomers seizoenswerk. Onuitgesproken pact: opduiken, hard werken, elkaars rug dekken. Toen Roo & Barney terugkeren voor #17, slijt het ritueel.
Verschillen (Roo's trots, Barney's grapjes, Dowd's stilte, Olive's pragmatisme) getolereerd. Mateship = tekortkomingen accepteren zonder oordeel.
Samenvoegen lonen, delen kamers, eten, verhalen. Geen hiërarchie—"mates" niet "baas/werker" na werk. Verlichaamt "fair go" ethos.
De bende is thuis. Ontwortelde mannen (migranten, zwervers) vinden stam. Toen Olive Roo's voorstel afwijst, kiest ze onafhankelijkheid boven de maatband—verstoring van de illusie.
Leeftijd, letsel, veranderende economie (mechaniseren) bedreigen het ritueel. Ze staan obsolescentie als eenheid tegenover—totdat de eenheid breekt.
Eerste Australisch stuk met authentiek volkstaal, lokale setting, werkende-klas stemmen. Mateship getoond als kwetsbaar, voorwaardelijk, diep menselijk—niet mythisch.