Oude Indiase vrouwenkleding varieerde enorm over millennia, regio's, en sociale straten. Er bestaat geen enkele "oude Indiase jurk" – maar archeologische, tekstuele, en artistieke bewijzen onthullen deze sleutelkledingstukken:
Kern Ongenaaide Kleding (Gedrapeerd)
- Antariya: Onderkleding – lang doek om de taille gewikkeld, vastgemaakt aan de taille (voorloper van dhoti/rok). Gedragen door alle geslachten.
- Uttariya: Bovenlichaamschaal/doke gedrapeerd over schouders/hoofd. Universeel.
- Sari (Proto-vorm): Enkele lange drap combinant antariya + uttariya functies. Vroege referenties in Sanskriet literatuur (Śāṭī); ontwikkelde zich regionaal.
- Stanapatta / Kanchuki: Borstband of korte lijfje – gedragen onder uttariya of apart.
Genaaide Kleding (Later/Regionaal)
- Kurta / Kameez: Lange tuniek (knie tot enkels), vaak gecombineerd met onderdrap.
- Choli: Passende blouse (Deccan/Zuid); ontwikkelde zich met sari draai-stijlen.
- Ghagra / Lehenga: Rok (Rajasthan/Gujarat), gedragen met choli + odhni.
Versiering & Identiteitsmarkers
- Sieraden: Goud, zilver, edelstenen, kralen – oorbellen (kundala), kettingen (hara), armbanden (valaya), enkelsieraden (nupura), neusringetjes (nath), taillebanden (mekhala). Gaven huwelijkse status, rijkdom, regio aan.
- Haarversieringen: Bloemen (gajra), juwelen spelden, kammen, tikli (voorhoofdversiering).
- Bindi / Tilak: Voorhoofdteken – sandelhout, kumkum, kurkuma; sektairs, huwelijks, decoratief.
- Mehndi (Henna): Tijdelijke body art – handen, voeten; ceremonieel & cosmetisch.
- Kajal / Surma: Oogcosmetisch (medicijn + esthetisch).
Regionale & Periode Variaties
Indus Vallei (c. 2600–1900 BCE): Figurines tonen lange rokken, taillebanden, uitgebreide hoofddragers, minimale bovenlichaamsbedekking.
Vedisch (c. 1500–500 BCE): Antariya + uttariya; gedrapeerd, ongenaaid; wol, katoen, zijde (elite).
Maurya/Sunga (c. 300 BCE–100 CE): Sanchi/Bharhut relieven: transparante antariya, zware uttariya, uitgebreide sieraden, kapsels.
Gupta (c. 300–550 CE): Ajanta schilderingen: verfijnde sari drapes, choli's, levendige textiel, hofse elegantie.
Middeleeuws/Deccan/Zuid: Distincte draai-stijlen (Madisar, Nivi, Kodagu stijlen); geweven zijden (Kanchipuram, Paithani).
Klasse Verschillen
- Koninklijk/Elite: Fijn musselijn (dukula), zijde (kausheya), brokaat, gouddraad, parels, gemaakte passvormen.
- Gewone man: Grouw katoen, simpele drapes, minimale sieraden.
- Asket/Weduwe: Wit/ongekleurd, onversierd, specifieke draai-codes.
Bronnen: Archeologie (terracotta's, kralen, spinwielen), teksten (Arthashastra, Kamasutra, Natyashastra, poëzie), beeldhouwkunst/schilderkunst (Sanchi, Amaravati, Ajanta, Ellora, Chola bronzen). Interpretatie evolueert met nieuwe vondsten.