Lithografie werd in Duitsland uitgevonden door een schrijver, Alois Senefelder, in 1798. Hij wilde een goedkoper manier om zijn boeken te printen. In plaats van inkt op een verhoogd oppervlak te gebruiken (zoals bij boekdruk en houtsnede) of inkt in kanalen te laten lopen (zoals bij diepdruk), maakt lithografie gebruik van eenvoudige chemie die op een vlak oppervlak werkt. Vet stoot water af, dus hij bracht een vettige stof aan die een laag inkt zou behouden, wat ook vettig was. Het omringende, heldere gebied bedekte hij met water en salpeterzuur, wat de inkt afstoot. Oorspronkelijk werd keileemsteen gebruikt (litho is Grieks voor steen). Lithografie biedt duidelijke definitie van geinkte gebieden met minder inspanning dan vormgeven of snijden van verhoogde gebieden.
De scheiding van hydrofobe (water afstotende) gebieden en hydrofiele (water aantrekkende) is de basis van het lithografieproces, en technische ontwikkelingen tijdens de 19e eeuw leidden tot het wijdverspreide gebruik in boek, krant en afficheproductie alsook kunstprinten. Tegenwoordig, behalve een paar specialistische kleinschalige printers die nog steen gebruiken, worden de meerderheid van lithografen geproduceerd door computers. Maar de chemische scheiding van geinkte en niet-geinkte gebieden wordt gehandhaafd.
De afbeelding wordt vaak als negatief geproduceerd, dan wordt de geinkte afbeelding overgedragen op een rol die het water uittestst zodat een droog eindbeeld op papier overgedragen kan worden. Dit heet offsetdruk.
Kunstenaars herkenden snel twee belangrijke voordelen die lithografie bood: ze konden een groot aantal kopieën produceren die de kwaliteit van het origineel behielden, en de kunstenaar kon een groot element van controle hebben over de creatie van de afbeelding. Wanneer tevreden met de initiële proefdruk, tekenden ze ze "bon à tirer" (goed om door te trekken) en de productieronde zou beginnen. De leidende Spaanse kunstenaar van de periode, Francisco de Goya, maakte zijn laatste reeks prints, De Stieren van Bordeaux (1828), als lithografen. De twee leidende Franse Romantische kunstenaars, Eugène Delacroix en Théodore Géricault, waardeerden beiden de dramatische effecten van schaduw die het proces bood en produceerden werken in het medium, net als Honoré Daumier een generatie later.
Na de initiële enthousiasme was afgenomen in het midden van de 19e eeuw, werd het belang hernieuwd aan het einde van de eeuw toen technische vooruitgang, met name kleurverwerking, had plaatsgevonden. Deze ontwikkelingen waren te danken aan de populariteit van de methode voor het produceren van massapublicaties. In 1890 waren de registratieproblemen opgelost, wat toeliet dat grote gebieden van verschillende kleuren nauwkeurig over een reeks "trekkingen" geplaatst konden worden, aangezien maar één kleur tegelijk kon worden toegepast. De nieuwe mogelijkheden zijn te zien in de opvallende affiches gedaan door Henri de Toulouse-Lautrec. Maar, aan de andere kant van het expressieve spectrum, trok een nieuwe en fijn afgestemde subtiliteit J.A.M. Whistler om schaduwgradaties te verkennen om zeegezichten in mist te evoceren en Edgar Degas selecteerde het medium om effecten te onderzoeken gecreëerd door natuurlijk en kunstlicht in de nacht.
Franse en Amerikaanse kunstenaars hebben lithografie waarschijnlijk meer gebruikt dan andere landen, maar de methode wordt elders ook gebruikt. Een reden voor de populariteit in Frankrijk was het bestaan van specialistische printers zoals de Atelier Mourlot die nauw met kunstenaars als Matisse, Miró, Picasso en Chagall konden samenwerken. Met de Atelier Mourlot, opgericht als een behangfabrikant, konden deze kunstenaars originele kunstwerken creëren die in kleine oplages door meesterambachtslieden uitgevoerd zouden worden.