Kleur, zoals we het zien, is het resultaat van verschillende golflengtes van licht die de staven en kegels (lichtgevoelige cellen in onze ogen) raken. Kleurtheorie onderzoekt effecten van kleurencombinaties en hoe dit gebruikt wordt in ontwerp met kleur: reclame, mode, cinematografie, om te communiceren.
Kleur bestaat niet echt. Wat we kleur noemen is het resultaat van golflengtes die gereflecteerd worden door fotoreceptieve cellen. Staven reflecteren licht bij lage verlichting (nachts). Kegels bij heldere verlichting (dag). Wit = alle kleuren combinatie; zwart = afwezigheid van kleur.
Basis theorie (Newton's kleurcirkel, 1666): primaire kleuren (niet te maken door mengen) = rood, blauw, geel. Alle andere kleuren afgeleid hiervan. Secundaire: rood+blauw=paars; blauw+geel=groen; rood+geel=oranje. Tertiaire: primaire + secundaire = tweewoordige naam (bijv. blauw-groen). "Tint" = kleur zelf; "waarde" = lichtheid/donkerheid. Wit toevoegen = tinten; zwart toevoegen = schaduwen.
Alles wat ontwerp van uiterlijk betreft, betreft kleur. Architecten, modedesigners, grafische ontwerpers, kokken — ze manipuleren kleuren om een boodschap, karakter over te brengen. Mensen gebruiken kleurtheorie thuisonbewust. Kennis helpt, maar niet vereist om effecten te waarderen.
Verschillende combinaties = verschillende effecten. Monochromatisch: verschillende schaduwen van één tint, minder helder dan multi-kleur schema. Analoog: kleuren naast elkaar op cirkel = helderder. Complementair: tegenovergestelden op cirkel, laten elkaar "poppen". Voorbeeld: rood+groen voor Kerstmis.
Belang van kleurtheorie ligt in vermogen om emotie te beïnvloeden. Rood, oranje, geel = warme kleuren (springen vooruit, trekken aandacht). Vuur trekt eerste blik. Opwindend, maar ook dreigend. Snellrestaurants gebruiken warme kleuren (oranje) om ongemak te creëren — niet dat mensen blijven hangen. Koude kleuren (blauw, groen) treden terug. Ontspannend (oceaan, bos). Botsende kleuren (roze+oranje) kunnen exprès verwarring/sjok creëren. Overvloed donker (zwart) = dood of in kleding: sophistication. Doel: communiceren, beïnvloeden, opvallen.