Elk literair werk heeft een thema: de kernboodschap die de auteur wil overbrengen. Goede literatuur verweeft deze thema's op verschillende manieren, door personages, plot, metaforen, enzovoort. Een scherpe lezer analyseert deze elementen om het thema te ontdekken. Om thema's te analyseren, is het belangrijk een nauwkeurige lezer te zijn en te letten op hoe alle elementen wijzen naar de thema's.
Lees het werk. Maak aantekeningen. Let op herhalende elementen: zinnen, symbolen, metaforen. Als een witte duif telkens terugkeert, noteer dat dan. Let ook op de context waarin het verschijnt.
Bekijk je aantekeningen. Wat valt het meest op? Welke elementen worden het vaakst benadrukt? Bepaal hoe die elementen functioneren in het hele werk. Hoe hangt de witte duif samen met personage of plot?
Bestudeer de personages. Wat willen ze? Liefde, geld, macht? Waarom? Een personage dat geld wil, groeide misschien arm op. De auteur's intentie met zo'n personage onthult vaak het thema.
Analyseer de plot. Welke obstakels komen de personages tegen? Welke zijn door hun eigen fouten, welke door maatschappelijke, generationele of politieke krachten? Hoe gaan ze ermee om?
Bepaal hoe alle elementen samenspelen. Wat is de bedoeling van de auteur? In het verhaal over de jongen die een cadeau wil kopen, kan het gaan over consumptiesamenleving, of over armoede en misdaad.