De scheiding tussen fictie en non-fictie lijkt absoluut: uitgevonden vs. waar. Maar de grensgebieden — historische fictie, creatieve non-fictie, memoires — onthullen een spectrum, geen muur.
Definitie: Verbeelde verhalen — personages, plot, setting uitgevonden door de auteur. Kan inspelen op echte gebeurtenissen, maar het werk is niet feitelijk.
Vormen: Romans, korte verhalen, gedichten, toneelstukken, flash fiction.
Primair doel: Vermaak, verkennen, prikkelen, esthetische ervaring.
Toon: Creatief, subjectief, retorisch vrij.
Definitie: Feitengebaseerd schrijven over echte gebeurtenissen, mensen, ideeën. Controleerbaar, verantwoordbaar aan bewijs.
Vormen: Biografieën, geschiedenissen, essays, journalistiek, leerboeken, memoires, literaire journalistiek.
Primair doel: Informeren, overtuigen, vastleggen, analyseren.
Toon: Objectief, analytisch, bewijsgedreven (hoewel literaire non-fictie verhalende technieken gebruikt).
| Aspect | Fictie | Non-fictie |
|---|---|---|
| Onderwerp | Uitgevonden | Echt |
| Primair doel | Vermaak, verkennen | Informeren, overtuigen, vastleggen |
| Toon | Creatief, subjectief | Objectief, analytisch |
| Structuur | Verhalende boog | Logisch, thematisch, chronologisch |
| Verantwoordelijkheid | Aan interne consistentie | Aan extern bewijs |
Fictie sluit een contract van verbeelding: "Dit gebeurde niet, maar het had kunnen." Non-fictie sluit een contract van getuigenis: "Dit gebeurde, en ik bewijs het." Het breken van het laatste is fraude; het breken van het eerste is slecht schrijven.