Peter Singers concept van persoonlijkheid: gevoelsmatigheid boven soort
Filosoof Peter Singer definieert persoonlijkheid niet door soortlidmaatschap maar door de capaciteit voor lijdens en/of genot (sentience).
Kernprincipe: Gelijke beschouwing van belangen
"Als een wezen lijdt, kan er geen morele rechtvaardiging zijn voor het weigeren om dat lijden in aanmerking te nemen. Ongeacht de aard van het wezen, vereist het gelijkheidsbeginsel dat zijn lijden gelijk geteld wordt met het gelijke lijden van elk ander wezen."
Implicaties
Dieren als personen
Veel niet-menselijke dieren (zoogdieren, vogels, waarschijnlijk vissen, inktvissen) zijn sentient → ze zijn “personen” met morele standing. Bio-industrie, dierproeven en specieïsme schenden hun belangen.
Niet alle mensen zijn personen
- Foeten (pre-sentience): Geen capaciteit voor lijden → geen personen.
- Anencephale baby's / Persistente vegetatieve toestand: Geen bewustzijn → geen personen.
- Ernstig cognitief gehandicapten: Als ze zelfbewustzijn en toekomstgerichte voorkeuren missen, argumenteert Singer dat ze minder belang hebben in voortgezet leven dan sommige dieren.
Persoonlijkheid ≠ Mens
Sider scheidt biologische menselijkheid (Homo sapiens) van morele persoonlijkheid (subjekt van een leven, met voorkeuren). Dit daagt “heilzaamheid van het leven”-leerstukken uit.
Controverses & Kritiek
- Handicaprechtenactivisten: Vinden zijn visie waarderend voor gehandicapte levens, herinnering aan eugenetica.
- Religieuze/traditionele ethiek: Insisteren dat menselijk leven intrinsieke waardigheid heeft ongeacht capaciteit.
- Glijbaan: Wie beslist de drempel van sentience/zelfbewustzijn?
- Singers replica: Hij pleit voor meer bescherming voor sentiente wezens, niet minder voor mensen; ondersteunt robuuste maatschappelijke steun voor gehandicapten en gezinnen.
Belangrijkste werken
- Animal Liberation (1975)
- Practical Ethics (1979, 3e dr. 2011)
- Rethinking Life and Death (1994)
Singers visie is utilitaristisch, seculier en bewust provocerend – dwingt tot examen waarom we morele grenzen trekken waar we ze trekken.