De sonnet is een geliefde versvorm die teruggaat tot de 13e eeuw, toen Italiaanse troubadours een vorm van sonnet zongen. De Italiaanse, of "Petrarchaanse", sonnet zoals we die nu kennen werd in de 14e eeuw populair, en in de 16e eeuw had de vorm de Engelse literatuur bereikt. Traditioneel geschreven in 14 regels van jambische pentameter, hebben de twee hoofdtypen sonnetten – de Italiaanse en de Engelse (of "Shakespeareaanse") – verschillende rijmschema's, maar elk is een beknopt voertuig voor elk onderwerp dat de aandacht van de dichter trekt.
Beheers de kunst van de jambische pentameter. Sommige hedendaagse sonnetten worden geschreven zonder gebruik te maken van deze maat, maar je wilt een goed greep hebben op de klassieke vormen als je begint. Dit betekent dat je de meter begrijpt, of de manier waarop lettergrepen en nadrukken in een regel poëzie zijn gerangschikt. De patronen van beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen heten "voeten", en de jambus is één type voet, bestaande uit een onbeklemtoonde gevolgd door een beklemtoonde lettergreep, vergelijkbaar met de da-DUM van je hartslag. Een regel jambische pentameter bestaat uit vijf jambussen, zoals in deze beroemde regel uit Shakespeares Sonnet 130: " my MIS / tress' EYES / are NOTH / ing LIKE / the SUN."
Kies een sonnetvorm: Italiaans/Petrarchaans of Engels/Shakespeareaans. Velen vinden de Engelse vorm eenvoudiger om te schrijven, dus als dit je eerste poging is, begin dan daar. De Engelse sonnet bestaat uit drie kwartijnen met wisselende rijm gevolgd door een couplet: abab cdcd efef gg. Het rijmschema van de Italiaanse sonnet is moeilijker te handhaven. Het bevat één octaaf, of achtregelige strofe – abbaabba – gevolgd door een sestet: cdcdcd. Er is ook een "Spenseriaanse" variant, en veel sonnetten die de vaststaande vormen een beetje mixen.
Kies je onderwerp. Een sonnet is doorgaans gestructureerd als een meditatie van de dichter over een onderwerp of als een aanspraak aan een geliefde. De klassieke onderwerpen voor sonnetten zijn voorspelbaar: liefde, dood, natuur, de voorbijgang van de tijd. Dergelijke onderwerpen – of elk onderwerp – tot de jouwe maken betekent zeer specifiek en concreet zijn. Niet zomaar liefde, maar een bepaalde geliefde; niet zomaar natuur, maar een enkel scène of moment. Je kunt ook tegen de klassieke vorm ingaan en een beslist onpoëtisch onderwerp kiezen voor je sonnet – iets grappigs, persoonlijks of onverwachts.
Begrijp de volta, of wending. Dit is een essentieel kenmerk van de sonnetvorm. De wending vertegenwoordigt een verandering in perspectief, een verrassing, of een verandering in de gedachtegang van de dichter. In de Italiaanse sonnet vindt de wending plaats tussen regel 8 en 9. In de Engelse sonnet komt de wending doorgaans voor tussen regel 8 en 9, of vóór het laatste couplet. Een voorbeeld van een sterke wending is in Shakespeares sonnet 130; na 12 regels die het minder-ideale licham van zijn geliefde beschrijven, luidt het laatste couplet: "And yet, by heaven, I think my love as rare / As any she belied with false compare."