In tegenstelling tot Engelse gedichten, die vaak rijmen, benadrukken Japanse gedichten vaak interne ritmes. Traditioneel verwijzen Japanse gedichten naar een aspect van de natuur of de seizoenen, zoals in Saito Mokichi's gedicht, "Is dit wat / stilte is? / Op een winternacht / de klanken van de lucht / die mij omringt," die hij meer dan 100 jaar geleden schreef. Moderne Japanse dichters richten zich op allerlei onderwerpen voor hun gedichten.
De "waka" is de oudste vorm van Japanse poëzie, gebruikt eeuwenlang zelfs voordat de meer bekende haiku. "Waka" betekent eigenlijk "Japans gedicht" en bestaat uit vijf regels van eenendertig lettergrepen. De eerste en derde regel bevatten vijf lettergrepen, terwijl de andere drie zeven bevatten. De waka wordt vaak verdeeld in een "bovenvers", de eerste drie regels, en een "onderverse", de laatste twee regels. Traditioneel gebruikten liefhebbers alsook personen van belangrijke sociale status waka-gedichten om te communiceren. Waka-gedichten zijn bekend om hun poging om gevoelens vast te leggen, in plaats van ze uit te leggen. Een waka wordt soms ook "tanka" genoemd; ze delen identieke structuren.
Een "Renga" is een variant van de waka. Een renga wisselt af tussen de boven- en ondervers van een waka-gedicht tot honderd verzen. Een renga volgt het lettergrepatroon 5/7/5/7/7/5/7/5/7/7. Interessant genoeg leveren verschillende dichters vaak verzen in een enkele renga, op hetzelfde thema. Net als de waka, richt de renga zich op beelden en volgt normaliter geen narratief.
De "haiku" is vergelijkbaar met de "bovenvers" van een waka-gedicht. Hoewel de vorm van de haiku enigszins veranderd is over de eeuwen, bestaat de haiku vandaag uit 17 lettergrepen, vijf in de eerste regel, zeven in de tweede en vijf in de derde. Geen van de regels rijmt; een haiku probeert een specifiek beeld te bevriezen in een paar beknopte, hoogst beschrijvende uitspraken.
Net als de haiku bevat een senryu-gedicht één regel van vijf lettergrepen, één van zeven en één van vijf, voor een totaal van 17 lettergrepen. De senryu-vorm begon met de dichter Karai Senryu (1718-1790) en satiriseert zijn onderwerp. Senryu's onthullen vaak menselijke tekortkomingen voor een humoristisch effect, in tegenstelling tot de haiku, die een meer sublieme toon nastreeft in zijn beschrijving van de natuur.