Als je de basis kent, is het kritiseren van een gedicht eigenlijk makkelijker dan de meeste mensen denken. In deze 'Hoe te' oefenen we met een van mijn gedichten. Volg de stappen en laat me weten hoe het ging door een reactie te plaatsen. Voor meer informatie over het begrijpen van poëzie, bekijk mijn artikel 'Hoe je verschillende poëziestijlen onderscheidt'.
Lees het onderstaande gedicht en lees het daarna 2 tot 3 keer opnieuw. Lees het ook hardop; dit geeft je een beter idee van de 'vloei' van het gedicht.
Mijn Großmoeders Trui
De krispheid van de ochtend
doet de slaperende roodborstjes wakker.
De zon kijkt uit van de horizon
terwijl ik mijn grootmoeders trui aantrek.Ik keur me om en sta voor het lichaam
ontdaan van leven
moe ogen kijken terug
vol pijn.De andere dag vroeg mijn zus me:
"Naar welke kant groeit het gras?"
Diep in de grond, denk ik
terwijl ik me dieper in mijn grootmoeders trui kruip."Wat is het leven eigenlijk?" vroeg ze vervolgens.
Liefde. Dood. Pijn. Denk ik,
terwijl ze haar in de grond leggen.Ik voel niets
terwijl de zon neerstralt
op de kruizen in een rij
alleen troost in mijn grootmoeders trui.
Bepaal welke poëziestijl het is. Bijvoorbeeld: is het vrij vers of rimend? (voor meer stijlen, zie bronnen). Kijk naast dit ook naar de structuur, leestekens en pauzes van het gedicht. Bepaalde vormen hebben limieten aan het aantal lettergrepen per regel (bijv. haiku – drie korte regels; eerste regel 5 lettergrepen, tweede 7, derde 5).
Bepaal welke stem wordt gebruikt (bijv. eerste persoon of derde persoon?). Is het beschrijvend of vertellend?
Bepaal het thema en de stemming van het gedicht. Waar gaat het gedicht over? Wat is de stemming van het gedicht of de stemming die de dichter probeert uit te dragen? Lees het gedicht opnieuw en noteer de emoties die je voelt (een goed gedicht roept een emotie op bij de lezers).
Kijk naar de betekenis van het gedicht. Is die onderliggend of voor de hand liggend?
Welke technieken heeft de dichter gebruikt, zo ja? Bijvoorbeeld: bevat het gedicht symbolisme, ironie, metaforen, en/of vergelijkingen?
Breek het op. Bekijk elke strofe apart en bepaal of alles (vorm, stem) consistent is doorheen.
Zet het samen. Nu zou je in staat moeten zijn om een kritiek van het gedicht te schrijven, beginnend met de basis (stem, stijl, vloei), dan overgaand op de aard van het gedicht, de emoties het oproept, en ten slotte of het goed samengesteld is (en succesvol).