Emoties van personages vastleggen is altijd een uitdaging omdat ze abstracte concepten zijn. Ze op papier zetten is je poging ze concreet te maken. Het kost tijd en oefening om emoties effectief te schrijven. Besteed tijd aan mensen observeren om te zien hoe ze interacteren, of kijk films met getalenteerde acteurs en analyseer hun optredens. Herinner je een moment dat je boos, verdrietig of blij maakte en let op hoe je lichaam reageert.
Dit is een van de basisregels van schrijven. Je moet de lezer nooit vertellen wat je personage voelt. In plaats daarvan toon je hoe het personage zich voelt door zijn acties te beschrijven. Je schrijft niet "Jan is boos", maar "Jan knipt zijn vuisten en knarst met zijn tanden" – de lezer begrijpt de visuele aanwijzingen. Denk na over hoe een boze of verdrietige persoon zich gedraagt. Je schrijft niet "Saar is verdrietig" of "Saar huilt", maar "Saars ogen waren opgezwollen en bloedonderstreept. Haar mouwen waren bedekt met natte mascarastrepen."
Onthul hoe je personage zich voelt via dialoog. Als je je personage emotionieel wilt maken, laat een ander personage iets prikkelends zeggen. Bijvoorbeeld: als je personage angst voor toezeggingen heeft, laat haar vriend toezeggingen aan de orde stellen. Met realistische dialoog vermijdt je personage het gesprek, wordt in de hoek gedreven en wordt toenemend geïrriteerd tot ze iets verletzends zegt als: "Je wilt alleen trouwen omdat je onzeker bent" of "Je wilt me vastketten omdat je weet dat ik te goed voor je ben." Je zegt nooit expliciet dat ze bang is voor toezeggingen, maar de lezer begrijpt het door haar reactie. Doe onderzoek naar menselijke psychologie om copingmechanismen en vermijdingstactieken te begrijpen.
Als je eerste-persoon vertelling gebruikt, is de lezer in het hoofd van je personage. Denk na over wat er in jouw hoofd gaat als je emotioneel bent. Als je boos bent, denk je niet "Ik ben boos", maar je beschuldigt anderen, vloekt, wordt irrationeel, wil misschien fysiek iemand aanvallen. Gebruik dit in de bewustheidsstroom van je personage.
Bij derde-persoon vertelling kun je het uiterlijk van een personage van buitenaf beschrijven en hoe anderen reageren. Als een personage boos is, kan een ander reageren door te schuilen, weg te rennen of terug te schreeuwen. Bij alwetende derde-persoon vertelling kan de lezer de gedachtes van andere personages lezen. Gebruik dit voordeel door een partiale opinie van de emotionele toestand van de protagonist te geven door de ogen van een ander personage.
Als je veronderstelt dat je publiek slim is, veronderstel je dat ze tussen de regels door kunnen lezen. Ze vatten kleine aanwijzingen op en leggen dingen zelf samen. Hun te veel informatie geven vernietigt spanning en creëert verveeldheid. Schrijvers overvoeden hun publiek door overmatig gebruik van bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden. Bijvoeglijke naamwoorden zijn onnodig als je een sterke genoeg zelfstandige naamwoord kiest, hetzelfde geldt voor bijwoorden. Je hoeft niet te zeggen dat Jan "de deur boos insloeg" of "de deur hard insloeg" omdat het werkwoord inslaan al kracht en mogelijke boosheid impliceert.
Een verdrietig personage beschrijven als "zakken in een diepe, donkere, holle put van leegte waar alles zo zwart is als de nacht" is overkill. Beter: "Zakken in duisternis" of noemen "een leegte" in zich.