Een plotdiagram is een hulpmiddel om de opgaande en afdalende actie van een verhaal in kaart te brengen. Lezers gebruiken het voor beter begrip; auteurs om te weten wanneer ze bepaalde thema's of plotpunten moeten raken. Een plotdiagram maken is simpel als je weet wat je zoekt.
Teken een piramide zonder bodem. Twee diagonale lijnen die samenkomen in een top. Aan beide einden een rechte lijn.
Vind de 'expositie'. De achtergrond van personages (meestal eerste pagina's). Samengevat op de linker rechte lijn.
Vind het 'aanleidende incident' (inciting incident). Het moment waarop de hoofplot begint. Bij een detectiveroman: de detective wordt geconfronteerd met de misdaad. Markeer op de hoek waar linker lijn en piramide samenkomen.
Vind de 'opgaande actie' (rising action). Verscheidene plotpunten op de linkerhelling van de piramide. Aantal hangt af van belang, boekgrootte, ligging van climax.
Vind de 'climax'. Hoogste spanning, meeste plotvragen worden beantwoord. Meestal het meest spannende moment. Markeer op de top.
Vind de 'afdalende actie' (falling action). Na de climax, personages na de spanning. Sommige verhalen hebben er weinig, anderen veel. Plotpunten op de rechterhelling.
Vind de 'resolutie' of 'denouement'. Laatste deel: lose draadjes afbinden. Soms een nieuw begin voor het personage, gevoel van wat er komt. Markeer op de rechte lijn na de piramide.