Om moderne dicitie te begrijpen, moet je beseffen dat de definitie van 'modern' constant verandert. Modetrends veranderen met magazijnkavels. Toch gaat moderne dicitie altijd over taal. In het bijzonder verwijst dicitie naar keuzes in taalgebruik. Schrijvers van boeken, poëzie en scenario's begrijpen hoe ze moderne dicitie kunnen overbrengen door de tijdperk in de taal te verwerken. De lezer gebruikt moderne dicitie om een tijdperk te identificeren en combineert deze kennis met de persoonlijkheid of achtergrond van het sprekkende personage.
Wanneer je kiest om een bepaald woord te spreken of te schrijven in plaats van een ander, geef je een voorbeeld van een literaire term die dicitie heet. Schrijvers gebruiken dicitie constant om de stemming van een personage of zijn achtergrond over te brengen. Moderne dicitie verwijst naar hedendaagse taal zoals die nu of in het onlangse verleden voorkomt. De definitie van moderne dicitie hangt echter ook af van het tijdperk van het werk in kwestie. Elk tijdperk na de Middeleeuwen wordt als moderne geschiedenis beschouwd. Historici noemen de huidige tijd 'contemporaire geschiedenis'. Bovendien hangt de classificatie van moderne taal ook af van de taal zelf. Samenlevingen die relatief onberoerd zijn beschaving, gebruiken geen moderne dicitie omdat ze nog een oude, wijd onbekende taal spreken.
Lezers begrijpen de stijl en toon van een auteur door zijn dicitie te analyseren. Moderne dicitie wordt vaak aangeduid als slang of informele dicitie wanneer schrijvers dialogen gebruiken die meer op fonetische correctheid dan op grammatica zijn gebaseerd. Bijvoorbeeld: in Bret Easton Ellis' 'American Psycho', een verhaal over een yuppie-beurshandelaar in de jaren 80, geeft Patrick Batemans innerlijke monologue verschillende voorbeelden van moderne dicitie, van zijn verzameling Phil Collins-cd's tot gewatermerkte visitekaartjes. Terwijl Bateman diverse entertainment- en modetermen opsomt, begrijpt de lezer zowel de persoonlijkheid van het personage als het tijdperk.
De volgorde van woorden is bijzondere belangrijk bij het definiëren van dicitie in poëzie. Bij het begrijpen van moderne dicitie let je niet alleen op de volgorde, maar ook op de woordenschat. De woordvolgorde, in poëzie syntax genoemd, kan simpel of complex zijn. De zin 'Ze plukte een perzik van de boom' kan veranderen in 'Van de boom plukte ze een perzik.' Dit voorbeeld toont echter geen moderniteit. Een werk als 'Howl' van Allen Ginsberg biedt meerdere voorbeelden, zoals '...die Plotinus Poe St. John van het Kruis telepathie en bop kabbalah bestudeerden omdat de kosmos instinctief trilde aan hun voeten in Kansas...' Geschreven over de hippie-tijd, beschrijft Ginsberg een geestestoestand en gebruikt woorden als 'bop kabbalah' en 'kosmos' om de moderne periode te verduidelijken.
De meeste films gebruiken een vorm van dialoog met specifieke woorden en zinsdelen die afhangen van het personage. Uit de dicitie van de acteur begrijpt de kijker diens achtergrond en persoonlijkheid. Moderne dicitie wordt in film lastiger te begrijpen, omdat de term verwijst naar meerdere tijdperken, of het nu een zojuist uitgekomen blockbuster is of een film noir uit de jaren 50. De beste manier om dicitie in films te begrijpen, is door naar een enkel dialoogfragment te kijken dat, losgemaakt van de context, nog steeds het moderne tijdperk overbrengt. Bijvoorbeeld: 'Liegen me niet aan, man. Ik heb het juiste nummer. Dit is Shaft.' Elke western-liefhebber weet dat dit een fragment is uit Gordon Parks' 'Shaft' uit 1971, een film over een particuliere detective genaamd John Shaft die in de jaren 70 werkt.