Literaire Realisme breed gedefinieerd als 'de getrouwe vertegenwoordiging van de werkelijkheid' in het schrijven. Het was het meest populair tijdens de 1800s als reactie op wat beschouwd werd als de excessief idealistische en subjectieve stijl bekend als Romanticisme. Als een beweging tegen Romanticisme, omvat Literaire Realisme de accurate afbeelding in het schrijven van een bepaalde plek of tijdperk; een nadruk op personages die het leven getrouw zijn; een onderzoek van idealisme; en het gebruik van alledaagse dictie.
Een van de kernkenmerken van Literaire Realisme is het gebruik van realistische details voor de setting. Dit betekent dat als je een verhaal schrijft over de Fraser Valley in de 1850s, je details over de mode van die tijd, over de gewoontes van mensen, en over de alledaagse ervaringen van je personages moet includeren. Echter, deze nauwkeurigheid kan ook verder geduwd worden dan de grenzen van normale realiteit; verhalen over realistische behandelingen van magie of mythologie kunnen als werken van literaire realisme beschouwd worden.
In tegenstelling tot andere schrijfstijlen, focust literaire realisme op personages die je op de straat kunt tegenkomen op elke dag. Deze personages worden beschreven als deel van hun setting in hun uiterlijk, kleding en gewoontes. Ook de motivaties en het werk van deze personages zullen niet uitschietend of extreem zijn; een schurk in een realistisch verhaal zou niet uit zijn op de wereld te veroveren, en een held kan geen persoon zijn die aan magisch onderzoek werkt.
Een van de belangrijkste doeleinden van literaire realisme is het in twijfel trekken van het idealisme van het romanticisme. Realisme doet dit door zijn personages te confronteren met moeilijke morele keuzes, de oplossingen waarvan gevolgen en beperkingen hebben die in de realiteit gegrond zijn. In een verhaal dat realisme demonstreert, kan een held geen supermenselijke kracht oproepen om een gestrande walvis terug in de oceaan te trekken, maar moet beslissen om iets minder bevredigends te doen.
Literaire realisme is niet beperkt tot verhaal en personages, maar strekt zich zelfs uit tot wat personages zeggen. Deze alledaagse dictie wordt gebruikt om een verhaal meer te laten voelen als iets wat gebaseerd is op een echte situatie of ervaring, in plaats van een product van zuivere verbeelding. Uitstekende voorbeelden van dit soort dictie zijn te vinden in Mark Twains 'Huckleberry Finn', waar hij beroemd schrijft in de dialecten die in zijn Zuidelijke staten setting gevonden worden.