Milton's 1671 kastendrama gebruikt Samsons fysieke blindheid – toegebracht door de Filistijnen na Dalila's verraad – als een prijsbreker die spirituele, psychologische en politieke thema's verbreidt:
Letterlijke uitafkraving vertegenwoordigt de vernietiging van heldendade agentie. Samson, ooit Israëls goddelijke krijger, wordt afhankelijk, vernederd, ontdooid van de blik die slagen bevoog.
Ontdooid van extern zicht, keert Samson zich naar binnen. Zijn blindheid wordt een smeltingsoord voor het onderzoeken van zijn tekortkomingen – lust, trots, schending van Nazareusgelofte – wat straf transformeert in bussend inzicht.
Milton (zelf blind) suggereert dat fysieke blindheid spirituele perceptie kan versterken. Samsons finale daad – Dagons tempel neerhalen – wordt geleid door goddelijke inspiratie, niet gezichtsvermogen. "Eyeless in Gaza" wordt een vaartuig voor Gods doel.
Het stuk daagt de gelijkstelling van zien met begrip uit. De ziende Filistijnen zijn moreel blind; de blinde Samson waarnemt goddelijke gerechtigheid. Waar zicht is profetisch, niet optisch.
Samson spiegelt Israëls – en de mensheid's – cyclische blindheid voor verbondsverplichtingen. Zijn persoonlijke tragedie weerspiegelt nationale spirituele mislukking.
Geschreven na Milton's eigen blindheid en politieke nederlaag (Restauratie), transmuteert het drama persoonlijk lijden tot een meditatie over rechtvaardiging, lijden en onverwachte verlossing.