Sumeriaanse cuneiform: Werelds oudste schrijfsysteem (ca. 3400–3000 v.Chr.)
Cuneiform (Latijn cuneus = "wig") werd uitgevonden door de Sumeriërs in zuidelijk Mesopotamië (modern Irak) ca. 3400–3000 v.Chr..
Waarom het significant is
- Eerste schrift: Voorafgaat aan Egyptische hiërogliefen met eeuwen.
- Wigvormige indrukken: Rietstylus op kleitabletten – duurzaam, tamper-evident.
- Evolutie: Pictografisch → logografisch → syllabisch (rebus-principe) → in staat om elke gesproken taal te schrijven.
- Administratieve ruggengraat: Tempelsconomieën, belasting, handel, wetcodes (Ur-Nammu, Hammurabi).
- Literatuur: Epic of Gilgamesh (oudste epos), hymnen, mythen, spreekwoorden, medische teksten, astronomie.
- Verspreiding: Overgenomen door Akkadiërs, Babyloniers, Assyrers, Hettieten, Elamieten – lingua franca van Nabije Oosten voor 3.000 jaar.
- Ontcijfering (19e eeuw): Henry Rawlinson (Behistun-inscriptie) ontgrendelde millennia geschiedenis.
Cuneiform maakte complexe bureaucratie, literatuur en historisch geheugen mogelijk – fundamenten van beschaving.