Erasmus stond als een toonaangevende figuur in het christelijk humanisme, hij pleitte voor de bestudering van klassieke Griekse en Romeinse literatuur om de bijbelse kennis te verdiepen en morele ontwikkeling te bevorderen. Hij bekritiseerde zowel de starre scholastische theologie van middeleeuwse universiteiten als wat hij zag als de exces van de Protestantse Reformatie, en pleitte voor een geredeneerd, ethisch christendom geworteld in de leer van Jezus.
Terwijl Erasmus corruptie, simonie en misbruiken binnen de Kerk bekritiseerde, verwees hij zich beroemd tegen een formele breuk met Rome, in tegenstelling tot Martinus Luther. In plaats daarvan pleitte hij voor interne hervorming door onderwijs, dialoog en een terugkeer naar de eenvoud van het vroege christendom, en promootte tolerantie tussen christelijke fracties.
Als gepassioneerde voorvechter van breed, vrijzinnig onderwijs, schreef Erasmus invloedrijke leerboeken zoals De ratione studii (Over de Leermethode). Hij geloofde dat onderricht klassieken, filosofie en wetenschappen omvatte om kritisch denken en deugzame karakter te cultiveren, toegankelijk niet alleen voor geestelieden maar ook voor leken.
Erasmus schreef krachtig tegen oorlog, armoede en onderdrukking. In werken als The Complaint of Peace en The Education of a Christian Prince pleitte hij voor vreedzame conflictoplossing, rechtvaardig bestuur, en sprak zich uit tegen onrecht door zowel wereldse vorsten als kerkelijke autoriteiten.
Behalve theologie en politiek, verkte Erasmus praktische wijsheid in werken over geluk, zelfkennis, innerlijke vrede, matigheid, vriendschap, dankbaarheid en tevredenheid. Zijn Adagia (verzameling spreekwoorden) en Enchiridion militis Christiani (Handboek van de Christelijke Soldaat) booden leiding voor ethisch dagelijks leven.